Ana içeriğe atla

Zengin ev kazandı yoksul borca battı

ABD-Türkiye gerginliğiyle 5.4250'ye kadar çıkan kurda dalgalanma dün de sürdü. Bir gün içinde 1 milyon doları olan 315 bin lira kazandı, kredi borçları ise katlandı.
 
Ekonomideki sorunlar ve gerilen ABD Türkiye ilişkileri nedeniyle kur rekor üstüne rekor kırarken bu dönemin kazananı yine zenginler oldu. Son bir yılda TL yüzde 50 değer kaybederken parasını dolarda tutan milyonerlerin bir günlük toplam kazancı 33 milyar lira oldu.
 
 

Türkiye ekonomisindeki sorunlar, ekonomi yönetimi ile Merkez Bankası’na duyulan güvensizlik ve son olarak gerilen ABD -Türkiye ilişkilerinin etkisiyle kur rekor üstüne rekor kırarken bu dönemin kazananı yine zenginler oldu. Dolar önceki güne 5.11 seviyelerinden başlamıştı. Gece saatlerinde gelen son rekor 5.4250 oldu. Buna göre kur bir günde 31.5 kuruş artarken, 100 bin doları olan 24 saat içinde 31 bin 500 lira kazandı. 10 bin doları olanın kazancı 3 bin 150 lira olurken 1 milyon doları olanın cebine fazladan 315 bin lira girdi.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’na göre bankalardaki döviz tevdiat hesaplarında 2 Ağustos itibarıyla 109 milyar 431 bin doları bulunuyordu. Bu rakam 5.01 TL’lik dolar kuru üzerinden 548 milyar 258 milyon liraya denk geliyordu. Kurdaki son sıçrayışla birlikte rakam 593 milyar 663 bin liraya çıktı. Öyle ki döviz hesaplarındaki toplam beş günlük kazanç 45 milyar 405 milyon lira oldu. 

33 milyar lira arttı
Öte yandan milyoner hesaplarına göz atıldığında hesabında 1 milyon liranın üzerinde bulunanların hesaplarında toplam haziran itibarıyla 105 milyar 774 milyon doları bulunuyordu. Bu rakam o dönem 4.5635’lik dolar kuru üzerinden 482 milyar 701 milyon liraya denk geliyordu. Oysa kur 5.4250’ye çıktığında milyonerlerin hesabındaki para 573 milyar 824 milyon liraya ulaştı. Buna göre son 1 ayda milyoner hesaplarındaki para 91 milyar 114 milyon lira arttı. Son bir günde ise 33.3 milyar TL ile toplam artışın üçte biri gerçekleşti. 


Krediler patladı
Bankalardaki yabancı para cinsinden krediler ise kurdaki artışla birlikte keskin bir şekilde yükseldi. BDDK verilerine göre 2 Ağustos’ta 190 milyar 546 milyon dolarlık döviz kredisi 954 milyar 559 milyon liraya denk geliyordu. Kurdaki son rekora göre hesaplandığında ise alınan kredi miktarı 1 trilyonu geçiyor. Bankalardan alınan toplam döviz kredisi son verilere göre 1 trilyon 33 milyar 712 milyon lira. Buna göre toplam kredi borcu beş gün içinde 94.4 milyar lira artış gösterdi. 

Yarısı buharlaştı
Son bir yılda TL, değerinin yüzde 50’den fazlasını kaybetti. Kur dün de siyasi gelişmelere paralel dalgalandı. Gece yarısı uluslararası piyasalarda 5.4250 zirvesine çıkan dolar / TL, ABD ile mutabakata varıldığı haberleri sonrası 5.20’nin altına inse de kısa sürede tekrar 5.24’lere geri döndü. Mutabakat haberleri ise Dışişleri Bakanlığı tarafından teyit edilmedi. Öğle saatlerinde AKP Sözcüsü Mahir Ünal, “Çavuşoğlu Pompeo görüşmesi olumlu geçti; o görüşmeden sonrasına ilişkin oluşturulan bir takvim vardı, o takvim iyi şekilde ilerliyor” dedi. 

ABD Başkanı Donald Trump ise Twitter üzerinden İran ile iş yapan ülkelerle iş yapmayacaklarını açıkladı. Açıklamalar sonrası kurda yükseliş hızlandı. Dolar / TL 5.35’li seviyelere geldi. Gün içindeki en yüksek seviye 5.37 oldu. ABD’ye gidecek heyetin belli olduğunun açıklanması sonrası ise kur yönünü tekrar aşağı çevirdi. ABD Büyükelçiliği ise “ ABD , Türkiye’nin sağlam bir dostu ve müttefiki olmayı sürdürmektedir” açıklaması yaptı. Dolar / TL 5.29’un altına indi. Serbest piyasada dolar 5.2930 TL’den kapandı. Avro/ TL ise 6.2038 seviyesine çıktı. 


Kişi başına gelir eridi

Kurdaki son gelişmelere paralel Türkiye’nin milli geliri dolar bazında 882.7 milyar dolardan 598.6 milyar dolara kadar geriledi. Kişi başına milli gelir ise 10 bin 923 dolardan 7 bin 407 dolara indi. Buna göre sadece kur farkından dolayı kişi başına milli gelirdeki düşüş 3 bin 493 doları buldu. Sadece bir günde milli gelir 36.9 milyar dolar geriledi. Kişi başına gelirdeki günlük kayıp 457 dolar oldu. 

Türkiye’nin milli geliri dolar bazında erirken, bu durum geçen yıl dünyanın en büyük 20 ekonomisi arasında 17. sırada bulunan Türkiye’nin bir basamak düşmesine yol açabilir. Listenin 18. sırasında 826.2 milyar dolar GSYH ile Hollanda bulunuyor. Türkiye Aralık 2017 verilerine göre 851.1 milyar dolar ile 17. sırada yer alıyor. 

Faizde rekor
Kurdaki yükselişle birlikte Türkiye’nin borçlanma maliyetlerindeki artış da sürdü. TL’deki değer kaybının baskısının sürdüğü gösterge 10 yıllık tahvilin bileşik faizi dün sabah rekor seviye olan yüzde 19.91’den açıldı. 10 yıllık faiz gün içinde yüzde 20.09’a yükselerek yeni tarihi zirvesini gördü. Mayıs sonu itibarıyla Türkiye’nin vadesi bir yıl veya daha az olan dış borç stoku 180.6 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Son rekor üzerinden hesaplandığında bu rakam TL bazında 979 milyar 755 milyon TL ediyor. Diğer yandan yabancı yatırımcıların temmuz ayında 323.3 milyon dolar net hisse satışı yaptığı açıklandı. 

 
Albayrak sessizliğini bozdu!
Yatırımcılar ekonomi yönetimi ve Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’tan kurlardaki artışla ilgili açıklama beklerken Albayrak, sosyal paylaşım sitesi Twitter üzerinden sessizliğini bozdu. Ancak Albayrak dövizle ilgili açıklama yapmak yerine vergi ve sigorta primi borcu olan vatandaşlara yapılandırma fırsatını kaçırmamalarını tavsiye etti. Bakan Albayrak, Twitter hesabından yaptığı paylaşımda vergi ve sigorta primi borcu olan vatandaşlara son başvuru tarihi 27 Ağustos’a uzatılan yapılandırmayı hatırlatarak yapılandırmadan yararlanması tavsiyesinde bulundu. 

Zamlar gelebilir
Sparta&Co Kurucu Ortağı Taner Özarslan ABD ile restleşmenin yatırımcıyı zorladığını vurgulayarak “Kur 4.90’dan 5.40’a yükselince önden yüklemeli zamlar başlıyor. 5’li seviyeler ağustos genelinde görülürse enflasyonda ciddi oynamalar olacak” dedi. 

İletişim kopuk
Meksa Yatırım Genel Müdür Yardımcısı Figen Özavcı GümülcineliMerkez Bankası ile piyasanın iletişim kopukluğu var. TCMB olağanüstü toplantı yapmalı. Bütçe disiplinin nasıl sağlanacağı ortaya konmalı, yatırımcı ikna edilmeli” yorumunu yaptı.

Kriz yeni başladı
Commerzbank analisti Ulrich Leuchtmann, TL’de kısa süreli görülecek bir toparlanmanın krizin sona erdiği anlamına gelmeyeceğini savunurken, “Krizin şimdi başladığından korkuyorum. Türkiye’nin cari açığının finansmanı konusunda bir risk var. Bu büyük bir reel ekonomik krize ulaşabilir” dedi. 



 





Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre