Ana içeriğe atla

Yuan da lirayı solladı

Son bir yılda Çin’in para biriminin değeri Türk Lirası’na karşı yüzde 42 artış gösterdi. Rakamlara göre sorun dolarda değil TL’de.


Dolar kurundaki hızlı yükselişten daha fazla etkilenmemek için hükümetin sunduğu çözüm yollarından biri de yuan ile ticaret yapmak oldu. Ancak rakamlar Türk Lirası’nın sadece dolar ya da Avro’ya karşı değil Çin’in para birimi yuan da dahil olmak üzere pek çok para birimine karşı değersizleştiğini gösteriyor. Son bir yılda dolar  TL  karşısında yüzde 44 yükselirken, yuanın TL'ye göre yükselişi yüzde 42 oldu.

Cumhurbaşkanlığı Kabinesi’nin 100 günlük icraat programında dış piyasada Çin’e yönelerek yuan üzerinden tahvil ihracı yapılacağı belirtildi. Diğer yandan ihracatta öncelikli ülke olarak belirlenen Çin ile yerli para üzerinden ticaret yapılacak. Turizm Bakanlığı’nın hazırladığı eylem planına göre ise Çinli turistler Türkiye’deki alışverişlerini yuan üzerinden yapebilecek.

Peki bu önlemler sorunu çözmede ne kadar etkili olabilir? Rakamlara göre Türkiye Çin’den net ithalatçı konumunda. Geçen yıl Çin’den 23.3 milyar dolarlık ithalat yapılırken, ihracat 2.9 milyar dolarda kaldı. Bu da Türkiye’nin Çin’e, 23.3 milyar dolara karşılık gelen yuan kadar ödeme yapması anlamına geliyor. Net ithalat 20.4 milyar dolar olduğuna göre buna denk gelen yuan miktarının TL satışıyla karşılanması gerekiyor. Diğer yandan borçlanmanın yuan üzerinden olması, Türkiye’nin elinde yeterli yuan yoksa TL satarak yuan alması anlamına geliyor. Çinli turistler Türkiye’nin ithalat rakamı ve borçlanma rakamının toplamını karşılamadığı sürede Türkiye TL satıp yuan almak zorunda. Bu da piyasada çoğalan TL’nin değerini düşürürken yuanın değerini daha da artıracak bir formül olarak karşımıza çıkıyor. 
Dört bir yanda eridi
Son verilere göre 1 Çin yuanı 0.7440 TL’ye karşılık geliyor. Geçen yıl bu rakam 0.5243 TL idi. Buna göre yuanın değeri TL karşısında son bir yılda 21.9 kuruş arttı. Aynı dönemde dolar/TL’deki artış 1.55 lira oldu. Yuan, Ağustos 2013’te 0.3334 TL , 0.1729 TL seviyesindeydi. Öyle ki yuanın TL'ye karşı değeri son beş yılda yüzde 123, 10 yılda yüzde 330 arttı. TL'nin diğer para birimlerine karşı da duruma farklı değil.

TL son bir yılda Brezilya realine karşı yüzde 22, Rus rublesine karşı yüzde 36.2, Meksika pezosuna karşı yüzde 38.8, Hint rupisine karşı yüzde 33.8, Japon yenine karşı yüzde 43.8, Güney Kore wonuna karşı yüzde 31, İsviçre frangına karşı yüzde 41, İngiliz pounduna karşı yüzde 43.5, Avro’ya karşı yüzde 41.5 düştü.

Düşüşün nedenleri
Türk Lirası’ndaki düşüş ise dolardaki küresel güçlenmeden çok Türkiye ekonomisindeki temel sorunlarla seçim öncesi ve sonrası süren siyasi belirsizliklerden kaynaklanıyor. TL’deki değersizleşmenin nedenleri kısaca şu şekilde sıralanabilir:

1. Ekonomi yönetimine duyulan güvensizlik ve belirsizlikler

2. Yüksek enflasyon, artan borçlar ve cari açık

3. Merkez Bankası’nın faiz kararlarının sorgulanması

4. Reel faizlerdeki düşüş ve ABD’de para politikasındaki normalleşme

5. Ticaret savaşları, ABD yaptırımları ve yatırımcının riskli bulduğu gelişen ülkelerden çıkması.



 



Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre