Ana içeriğe atla

Piyasa Notları: ‘Sözde’ bağımsızlık vuracak

Merkez Bankası’nın bağımsızlığı ifadesinin hükümet programından çıkarılması Nisan 2015’te kuruma yapılacak atamalar konusunda da ipucu veriyor. Piyasalarda güven erozyonu sürecek.


Tasarruf açığı yüksek olan Türkiye ekonomisi için yabancı yatırımcının önemini artık bilmeyen yok. Yabancı yatırımcının bir ülkeye yatırım yaparken önemsediği konuların başında da bağımsız bir adalet sistemi, hukukun üstünlüğü ve bunlara ek olarak güçler ayrılığını sağlayacak bağımsız medya denetçileri, banka müfettişleri ve merkez bankası gibi diğer bağımsız kuruluşlar geliyor. Türkiye’de son dönemde yaşananlar ise çemberin giderek daraldığını gösteriyor. 

Ekonomi açısından öne çıkan ilk konu da Merkez Bankası’nın bağımsızlığı endişeleri. Hükümetin Merkez Bankası’na kanuni görevini yapma iznini verip vermeyeceği aslında uzun süredir tartışma konusu. Ancak yeni hükümet programı bu tartışmanın daha da alevleneceğini gösteriyor.



Söz değil icraat önemli
Hafta içinde açıklanan hükümet programında Merkez Bankası’yla ilgili bölümde ifade değişikliğine gidildi. Eski hükümet programlarında, “Merkez Bankası, fiyat istikrarını sağlamak için uygulayacağı para politikasını ve kullanacağı para politikası araçlarını bağımsız bir şekilde belirlemeye devam edecektir” ifadesi, “Merkez Bankası’nın fiyat istikrarını sağlamak için uygulayacağı para politikası araçlarını doğrudan kendisinin belirlemesi, esas olmaya devam edecektir” şeklinde değiştirildi. Bunun üzerine Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek, Twitter’dan ifadeler üzerinden spekülasyon yapılmaması gerektiğini söyledi. Ancak yatırımcı söze değil icraata bakıyor.

Yeni başkan atanacak
Nisan 2016’da Merkez Bankası Başkanı ve Para Politikası Kurulu üyelerinin ataması yapılacak. Bu da bağımsızlık tartışmalarının önümüzdeki 5 ayın en önemli konusu olacağını gösteriyor. Merkez Bankası Kanunu uyarınca Merkez Bankası Başkanları, Bakanlar Kurulu Kararıyla 5 yıllık bir dönem için atanıyor, bu sürenin sonunda yeniden atanabiliyor. Merkez Bankası Başkanını Bakanlar kurulu seçip Cumhurbaşkanı atıyor. Cumhurbaşkanının faiz konusunda tavrı belli. Geçtiğimiz dönemde faiz indirimi baskısı doları rekor seviyelere taşımıştı.

Babacan ekibine tasfiye
Eylül ayında Hazine Müsteşarlığı’nın kontrolü damat Berat Albayrak ile Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ekonomi konusundaki baş danışmanı olan Yiğit Bulut ile yardımcısı Cemil Ertem’e geçmişti. Ali Babacan’a yakın bürokratlar ise hâlâ Merkez Bankası’nda bulunuyor. Son olarak Babacan kabinede yer almadı. Şimdi Babacan’ın ekibinin TCMB’den de tasfiye edilmesi söz konusu. Merkez Bankası’na Erdoğan’a yakın isimler atanırsa, kurumun bağımsızlığı bir darbe daha alacak ve piyasaların güveni de erozyona uğrayacak.


Piyasaların üç kâbusu
Rus uçağının düşürülmesinin ardından IŞİD’e destek iddialarının artması, Rusya ambargosu ve ABD Merkez Bankası’nın faiz artırması sonrası ekonomik zorluklar yaşanma ihtimali hafta içinde piyasaların seyrinde belirleyici oldu. Borsa haftayı yüzde 6.25’lik kayıpla kapattı. Dolar ve avro ise yükseldi. Avro yüzde 2.42, dolar ise yüzde 3.51 yükseldi.

Gelecek dönem de piyasaların üç kabusu Fed, Rusya ve kurumların bağımsızlığı konuları olacak. Hem kritik Fed toplantısı öncesi ABD tarımdışı istihdam verisi geliyor, hem de Fed Başkanı Janet Yellen Kongre’nin karşısına çıkacak. Dolayısıyla ABD’de faiz artışıyla ilgili somut ipuçları gelebilir.

Diğer yandan Rusya-Türkiye arasında gerginliği artırıcı tutumun devam etmesi kur ve faizlerde baskının sürmesine yol açacaktır. Ayrıca 3 Aralık’ta açıklanacak olan enflasyon oranları da piyasa tarafından takip edilecek. Avrupa Merkez Bankası’nın hafta başında ek parasal genişlemeye gitmesi olasılığı ve ABD’den gelebilecek güçlü istihdam verileri doların küresel piyasalarda güçlenmesine yol açabilir.










Yorumlar

Yorum Gönderme

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre