Ana içeriğe atla

Güven düştü dolar fırladı

Bir buçuk yılda üç seçimin ardından kasımda erken seçime hazırlanan Türkiye’de reformların uygulanmasını gecikirken ekonomiye duyulan güven yüzde 16.5 azaldı. Güven düşerken dolar yüzde 36 yükseldi.






Son bir buçuk yıldır üç seçim geçiren ve kasım ayında dördüncü seçime hazırlanan Türkiye’de artan siyasi belirsizlikler hem piyasalarda hem de ekonomide güveni çökertti. Geçen yılın başında 100.9 seviyesinde olan ekonomik güven endeksi bu yıl ocak ayında 93.8’e, ağustos ayında ise 84.3’e geriledi. Ekonomiye duyulan güven 2014 başından bu yana süren seçim trafiğinde 16.6 puan yani yüzde 16.5 düştü. Geçen yıl mart ayında yerel seçimler, ağustos ayında da Cumhurbaşkanlığı seçimleri yapılmıştı. Haziran ayındaki seçimlerin ardından da erken seçim kararı alındı.

Reform problemi

Ekonomiye ilişkin güven düşerken dolar kurunun artışı da dikkat çekiyor. Mevcut makroekonomik veriler 2015-2017 Orta Vadeli Plan’da (OVP) belirlenen tahminlerin çok altında seyrederken, siyasi istikrarsızlık nedeniyle yapısal reformların gecikmesi, Merkez Bankası politikalarının belirsizliği, küresel ekonomik sorunlar ve artan jeopolitik riskler Türkiye ekonomisi için riskleri artırıyor. Bu durum ekonomide güveni azaltırken, bir yandan vatandaş dolara yöneliyor, diğer yandan yabancı yatırımcı Türkiye piyasasından çıkıyor. Bu da kurlarda yükselişe yol açıyor. Geçen yılın başında 2.14 civarında olan dolar/TL yüzde 36 yükseldi ve 2.9250 seviyelerinden işlem görüyor. Dolar/ TL’deki yükseliş yıl başından bu yana yüzde 24.5, son bir ayda yüzde 5.36 oldu. Avro kuru da 2014 başından bu yana yüzde 10.8, son bir ayda yüzde 7.5 yükseldi. Yapısal reformların devamı için güçlü bir hükümet kararı gerekiyor. Ancak birkaç ay içinde böyle bir ihtimal söz konusu değil. Bu da dolardaki yükselişin süreceği, ekonomik güvenin de azalacağının habercisi.
[Haber görseli]


19 aydır kötümser
Türkiye İstatistik Kurumu’nun hesapladığı ekonomik güven endeksi tüketici ve üreticilerin genel ekonomik duruma ilişkin değerlendirmelerini yansıtıyor. Endeksin 100’den büyük olması genel ekonomik duruma ilişkin iyimserliği, 100’den küçük olması ise kötümserliği gösteriyor. Buna göre son 19 aydır Türkiye ekonomisine ilişkin beklentiler kötümser. Ekonomik güven endeksi ağustosta bir önceki aya göre yüzde 1.9 azaldı. Ekonomik güven endeksindeki düşüş, endeksi oluşturan tüm güven endekslerindeki düşüşlerden kaynaklandı. Tüketici güveni yüzde 3.6, perakende ticaret sektörü güveni yüzde 2.6, hizmet ve inşaat sektörü güven endeksleri yüzde 0.7, reel kesim güven endeksi ise yüzde 0.1 düştü.

BELİRSİZLİĞE BİR UYARI DA FİTCH’DEN GELDİ
Türkiye’de ekonomik güven yerle bir olurken, kredi derecelendirme kuruluşlarından da uyarılar sürüyor. S&P ve Moody’s’ten sonra Fitch de siyasi belirsizliğin Türkiye’nin risklerini artırdığına dikkat çekti. Fitch değerlendirmesinde, “Yeni seçim siyasi belirsizliği sona erdirmekten ziyade uzatabilir, Türkiye’nin izlediği politikaların iç ve dış alanda karşı karşıya olduğu zorlukları artırabilir” denildi. Siyasi belirsizliğin PKK ile yürütülen çözüm sürecinin sona ermesi ve Suriye’de askeri operasyonların başlamasıyla aynı döneme denk geldiğine dikkat çekilen değerlendirmede, “Türkiye içinde şiddet olaylarının hızlanması veya ülkenin uzun sürecek bölgesel bir çatışmanın içine çekilmesi halinde bu durum ülkenin risk profili için negatif olabilir” denildi. Fitch, ülke notu gözden geçirmesini 18 Eylül’de yayımlayacak. Kurum, AKP’den Merkez Bankası’na faiz indirimi baskısına da dikkat çekti. Ekonominin daha da yavaşlaması halinde ise ılımlı şekilde daha gevşek politika duruşu için baskı olacağını belirten Fitch, Türkiye için siyaset ve politika risklerini çarşamba günü Hong Kong’da yapılacak konferansta tartışacak.





OVP hedefleri ne oldu? 
1- Yıl sonunda büyümenin Orta Vadeli Plan’daki (OVP) yüzde 4 olan hedefin oldukça altında, yüzde 2.0-2.5 arasında kalması bekleniyor.

2- OVP’de yılsonu için 173 milyar dolarlık ihracat hedefi var. Yılın yedi ayında ihracat 84 milyar 369 milyon 679 bin dolar ve OVP hedefinin tutturulması zor görünüyor.

3- OVP’de 2015 için işsizlik oranı yüzde 9.5 iken işsizlik mayısta yüzde 9.3 olarak gerçekleşti. Ancak tarım dışı işsizlik oranı yüzde 11.4 ile bu beklentinin yıl sonunda gerçekleşmeyebileceğine işaret ediyor.

4- OVP’de enflasyon beklentisi yüzde 6.3 iken yıllık enflasyon yüzde 6.81 olarak açıklandı. Yükselen dolar kuruyla birlikte enflasyonun artması bekleniyor. Kur yüzde 10 değer kazandığında, enflasyon 1.5 puan artıyor.

5- Bu yıl için 31.5 milyar dolarlık turizm geliri bekleniyordu. Ancak yılın ilk yarısında 12 milyar 602 milyon 567 bin dolarda kaldı. Temmuz ve ağustostaki düşüşler göz önüne alındığında gelir hedefinin yakalanması mümkün değil.










Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre