Ana içeriğe atla

Doların ateşi dört bir taraftan saracak

 Siyasi risklerle dolar 2.7955’i görürken, uzmanlara göre, Fed’in faiz artırımına gitmesi doları 3 TL’ye taşıyabilir. Analistler, bu durumun ekonomiyi pek çok yönden vuracağını öne sürüyor.





Erken seçim ve güvenlik endişelerinin yanı sıra ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz artırımına yaklaşması doları dün de 2.7955’e taşırken, Fed’in faiz artışının ardından dolar/TL’nin 2.90’lara veya 3 TL’ye çıkabileceğine dair senaryolar üretiliyor.

Yatırım bankası Societe Generale, Türkiye’de erken seçim olasılığını yüzde 80 olarak görürken, TL’nin dolar karşısında, eylül sonu itibariyle 2.92’ye yükselmesini bekliyor. Merrill Lynch Fed’in olası faiz artışı sonrasında doların 3 TL’ye çıkabileceğini tahmin etmişti. Haziranda yayımlanan raporlara göre Goldman Sachs, dolar/TL’nin 12 ay içinde 3.15’e çıkmasını öngörüyor. Credit Suisse, 2.98’e çıkabileceği tahmininde bulunuyor.

Peki dolar 3 TL’ye çıksa ne olur? Dolar kurunun yükselmesi enflasyondan borçlara cari açıktan işsizliğe ekonomiyi pek çok yönden olumsuz etkileyecek.




1- Enflasyonu zıplatacak
Kurun enflasyona yüzde 15 gibi geçişkenliği var. Kur yüzde 10 değer kazandığında, enflasyon 1.5 puan artıyor. Temmuzda yıllık enflasyon yüzde 6.81 olarak açıklandı. Kur 3 TL’ye çıkarsa yaklaşık yüzde 7.35 değer kazanmış olacak. Bu da enflasyonu 1.1 puan artıracak. Yani sadece kur etkisiyle enflasyonun yüzde 7.91’e çıkması mümkün.

2- Borçları katlayacak
Kurdaki artış reel sektörün döviz borcunu katlıyor. Merkez Bankası’na göre reel sektörün Mayıs 2015 itibarıyla 279 milyar 346 milyon dolar borcu var. Döviz varlıkları 100 milyar 216 milyon dolarda kalıyor. Şirketler 179 milyar 130 milyon dolarlık borcunu karşılayamıyor. Borç miktarı mevcut kur oranıyla hesaplandığında 779 milyar 375 milyon liraya denk geliyor. Doların 3 TL olması halinde ekstra bir borç artışı olmasa bile sadece kur farkından borç 838 milyar 38 milyon liraya çıkıyor. Yani 58.6 milyar lira borca ekleniyor.




3- İşsizlik artacak
1994 ve 2001 krizinde kurdaki artış, borçlu birçok şirket için, aldıkları döviz kredileri oranında ciddi bir sorun oluşturmuştu. Birçok firma bu nedenle iflasın eşiğine gelmişti. Bu firmaların kepenk indirmesiyle ortaya çıkan durgunluk işten çıkarmaları beraberinde getirmişti.

4- İhracat zayıflayacak
Sanayide 100 dolarlık ihracat için yaklaşık 70 dolarlık ara malı ithalatı gerekiyor. Dolardaki her kuruş artış ara malı ithalatının maliyetini arttırıyor. İhracatçı, dolardan ithal edip yüzde 49 düzeyinde Avro üzerinden ihraç ediyor. Yani üretim maliyeti artarken satış değeri azalıyor.

5- Cari açık büyüyecek
Dış ticaret dengesindeki bozulma cari açığı büyütebilir. Ayrıca TL’deki zayıflık sıcak paranın Türkiye’den kaçışını tetikleyerek cari açığın finansmanını da zora sokabilir.

6- Büyüme zayıflayacak
Borçları şirketlerin kepenk kapatmasının yanı sıra ihracatın azalması da büyümeyi zayıflatacak. Yılın ilk çeyreğinde Türkiye yüzde 2.3 büyürken, ihracatın büyümeye katkısı ise negatif oldu. İhracat, ilk çeyrekte yıllık yüzde 0.3 geriledi. İhracatın büyümedeki payı 2014’te yüzde 2.7 idi.

Rabobank: En kırılgan para 'lira'
Rabobank, gelişen ülke paraları içerisinde en kırılgan paraların Türk Lirası ile Rus Rublesi olduğuna dikkat çekti. Temmuzda dolar karşısında yüzde 10.3, Avro karşısında ise yüzde 9 zayıflayan Ruble’deki zayıflığın temel nedenlerinden birinin petrol fiyatlarındaki düşüş olduğu kaydedildi. Petrol fiyatlarındaki düşüşün, Türkiye için cesaret verici bir sinyal olduğnu belirten Rabobank, Merkez Bankası’nın bir aşamada faiz artırımına gidebileceği vurgulandı. Jeopolitik riskler ve Fed’in faiz artışının yanı sıra, TL’nin koalisyon görüşmelerine duyarlı olduğuna dikkat çekildi. Fed Açık Piyasa Komitesi 16-17 Eylül’de toplanacak ve yatırımcılar ve ekonomistlerin önemli bölümü, Fed’in bu toplantıda, yaklaşık 10 yıl sonra ilk kez faiz artırımına gideceğini düşünüyor.


 




Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre