Ana içeriğe atla

Piyasa Notları: Bugün Faiz için Ne Yaptın?

Seçimleri, zayıflayan büyümeye kurban vermek istemeyen Tayyip Erdoğan, "Merkez Bankası Faizleri indirsin" diye bastırdıkça dolar fırladı, piyasa faizleri yükseldi. Ayrıca Bank Asya'nın da prim yapması dikkat çekti.




Son birkaç aydır faizle yatıp kalkan Türkiye, geçen hafta iktisat bilimine katkı sağlayan önemli isimlerden John Maynard Keynes ve Adam Smith tartışmalarına dahil oldu. Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekçi Keynes'in kitaplarının yakılmasını tavsiye etti. 'Faiz neden, enflasyon sonuçtur'paradigmasıyla iktisat bilimine yeni bir bakış açısı kazandıran Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan da"Keynes ile Smith'i vurdurmak suretiyle bir yere varamazlar" diyerek 'şimdilik' noktayı koydu.
 
Erdoğan konuştukça dolar ve piyasa faizleri yükseldi
 
Faiz tartışmaları seçimlere kadar sürmesi beklenen bir 'arkası yarın'a dönüştü. Ancak seçimleri, zayıflayan büyümeye kurban vermek istemeyen Erdoğan, Merkez Bankası 'Faizleri indirsin' diye bastırdıkça pratikte olan dolar ve piyasa faizlerinin yükselmesi.
 
Piyasalar geçen haftaya enflasyon verisi ve buna bağlı olarak Merkez Bankası'nın ara toplantı yapıp yapmayacağı gündemiyle başlamıştı. Merkez'in ara toplantı kararının Erdoğan ve AKP çevrelerinin artan faiz baskılarının ardından gelmesi kurumların bağımsızlığı konusunda soru işaretleri yaratırken, bankanın erken faiz indirimi için enflasyonda yeterli düşüş görmemesi kısa süreli nefes aldırdı. Ancak kararın ardından eleştiri okları Başkan Erdem Başçı'yı hedef almayı sürdürdü. Dolar rekor kırdı, gösterge faiz yüzde 8'i gördü. Yani Merkez Bankası'nın politika faizinin üzerine çıktı. 

Geçen hafta başında dolar/TL 2.43, Avro/TL 2.76 düzeyindeydi. 16 Kasım 2016 itfalı iki yıllık gösterge tahvilin faizi yüzde 6.95; 24 Temmuz 2024 itfalı 10 yıllık gösterge tahvilin faizi de yüzde 7.15'ten haftaya başladı. Salı günü Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ve hükümetin faiz indirimi isteklerine karşın Merkez Bankası yıllık enflasyondaki düşüşü ara Para Politikası Kurulu (PPK) ile erken faiz indirimi için yeterli görmezken, dolar/TL tarihi zirveden uzaklaşarak 2.40'ın altını gördü. Ancak çarşamba günü Erdoğan'ın TCMB'nin bağımsızlığına yönelik eleştirileri sonrası TL'nin dolar karşısındaki değer kaybı hızlandı, iki ve on yıllık gösterge faizler de sert bir şekilde yükseldi. Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci'nin eleştirileri de tuz biber ekti. Küresel piyasaların da etkisiyle dolar/TL 2.4460'a kadar yükseldi. Gösterge tahvilinin faizi de yüzde 7.35’e çıktı. Çarşamba akşamı Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) beklenmedik şekilde Yunan tahvillerini teminat olarak kabul etmekten vazgeçmesiyle dolar/TL 2.4680'e kadar yükselerek rekor kırdı, Avro/TL de 2.79’u geçti. 

Perşembe ise dolar/TL gelişen ülke para birimlerine yönelik iyimserlik ve siyasilerden Merkez'e yönelik herhangi bir eleştiri gelmemesiyle 2.43 düzeyine geriledi. Gösterge tahvilin bileşik faizi yüzde 8’i geçti; daha sonra yüzde 7.82’ye indi. 10 yıllık tahvil faizleri ise yüzde 7.53 oldu. Haftanın son gününde ise ABD’de beklentilerden yüksek gelen tarım dışı istihdam verisi Fed'in faiz artırım sürecini destekleyerek doların küresel anlamda güçlenmesine yol açtı. Buna paralel dolar/TL de tekrar 2.4735 ile yeni rekoruna imza attı. Gösterge faiz de yüzde 7.91’e kadar çıktı.
 
Erdoğan dün yaptığı açıklamada kurdaki yükselişle ilgili "Doların alçalmasını, yükselişini değerlendirmek bana ait değil. Bu şu anda Merkez Bankası'nın kabiliyetidir. Eğer Merkez Bankası bunu yönetemiyorsa, hesabını o verecektir" dedi. Bu da yeni haftanın gündeminin de faizle devam edeceğinin bir işareti oldu.
 
Yabancı yatırımcı kaçıyor
 
Merkez Bankası'na yöneltilen faiz eleştirileri yabancı yatırımcıyı ürkütmeye devam etti. Yabancı yatırımcıların devlet iç borçlanma senedi (DİBS) portföyü 30 Ocak haftasında bir önceki haftaya göre piyasa fiyatı değişimi ve kur farkından arındırılmış olarak 52.2 milyon dolar azaldı. Hisse portföyü ise aynı dönemde net 31.8 milyon dolar azaldı. Yabancıların DİBS stoku bir haftada 52.07 milyar dolardan 50.98 milyar dolara, hisse senedi stoku ise 65.9 milyar dolardan 62.77 milyar dolara geriledi.
 
 
Bank Asya prim yaptı
 
Geçen haftanın en önemli gündem maddelerinden biri de kuşkusuz Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu'nun (BDDK), bankanın yönetiminin TMSF'ye devrine karar vermesiydi. 
Asya yönetiminin TMSF'ye geçtiği 3 Şubat gecesi duyurulmuştu. Haberin ardından piyasalarda güven endişesi oluşurken Cemaate yakın olarak görülen bazı şirketlerin hisselerinde kayıplar yaşandı. Ancak Bank Asya'nın hisseleri o tarihten bu yana keskin şekilde yükseldi. Banka hisseleri geçen hafta son üç işlem gününde 0.61 liradan 0.67 liraya çıkarak yüzde 9.84 prim yaptı. Geçen cuma ise yüzde 3.08 arttı. 
Haber görseli

 

Geçen sene üçüncü çeyrek sonu itibariyle yüzde 54.05'i halka açık olan ve eylül sonundan itibaren gözaltı pazarında işlem gören Bank Asya'nın 900 milyon lira ödenmiş sermayesi bulunuyor.
Gelecek hafta yurtiçinde aralık ayı sanayi üretimi ve cari işlemler dengesi verileri açıklanacak. Ayrıca G20 maliye bakanları ve merkez bankası başkanları bugün ve yarın Türkiye’nin G-20 dönem başkanı olması dolayısıyla Istanbul’da toplanacak.
 
Yunanistan için yol haritası belirlenecek
 
Küresel piyasaların gündem maddesi ise yine Yunanistan olacak. Avro bölgesi maliye bakanları, Yunanistan'a finansal destek konusunda nasıl bir yol izleneceğini görüşmek üzere 11 Şubat'ta program dışı bir toplantı yapacak. Yetkililer, bugün ve yarın İstanbul'da yapılacak G20 maliye bakanları toplantısının, Avrupa Birliği liderlerinin bir gün sonra aynı konuyu görüşecekleri toplantı için hazırlık niteliğinde olacağını belirttiler. Maliye bakanları toplantısında, 25 Ocak'taki seçimle iktidara gelen yeni Yunan hükümeti, ekonomik reformlara dair planını sunacak. Öte yandan, Avro Bölgesi dördüncü çeyrek büyüme verileri açıklanacak.
 
Yunanistan'ın yanı sıra Çin TÜFE’si ve Rusya başlıkları piyasaları meşgul edecek.
Çin hükümeti bankalara yönelik zorunlu karşılıkları düşürdü ve ekonominin yavaşlamasına karşı önlemlerini sürdürüyor. AB ülkeleri ise yaptırım uygulanacak kişi ve kurumlar listesine yeni Rus vatandaşları ve Rusya yanlısı Ukraynalı ayrılıkçıların eklenmesi konusunda anlaştı. AB dışişleri bakanlarının bugün Brüksel'de toplanarak listeyi kabul etmesi bekleniyor. Bu bağlamda Rusya-Ukrayna anlaşmazlığı piyasaların gündeminde kalmaya devam edecek.
 
Petrol fiyatları ise geçen haftalara göre hafif çıkış eğiliminde. Ancak petroldeki arz fazlası, ABD’deki rafineri grevleri ve Suudi Arabistan’ın fiyat indirimlerine devam etmesi fiyatlardaki çıkışın sürmesini güçleştiriyor. 
 
Liradaki değer kaybı sürebilir
 
Yunan hükümeti ile AB ve ECB arasındaki tartışmaların artması Avro bölgesinde belirsizliğin artmasına ve Avro'nun dolar karşısında bir miktar zayıflamasına neden olabilir. Son gelen ABD istihdam verileri de doların güçlü seyrini destekleyecek. Faiz açıklamalarının sürmesi ve Merkez Bankası’na yönelik 24 Şubat’ta faiz indirimi beklentileri nedeniyle liradaki değer kaybı devam edebilir.


Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre