Ana içeriğe atla

Lira siyasetle ‘pul’ oldu

Haftalardır rekor üstüne rekor kıran dolar, dün en son 3.4080 ile zirve yaptı. Lira OHAL döneminde yüzde 15, demokrasi kaygılarının tırmandığı 1 Kasım’dan beri de yüzde 10 eridi.


Dolar/TL dün de yeni tarihi zirve olan 3.4080’e kadar yükseldi. Son rekorla birlikte liranın bir haftalık değer kaybı yüzde 5’e ulaştı. Doların yükselişinde Trump’ın seçim zaferi ve Fed’in faiz artırımı endişelerinden ziyade siyasi riskler etkili oluyor. Trump zaferinin ardından Türk Lirası en fazla düşen para birimleri arasında dördüncü sırada yer alırken, kasım başından bu yana kurun seyrine bakıldığında TL düşüşte başı çekiyor. Türk Lirası, darbe girişiminden bir gün önce olan 14 Temmuz’dan bu yana da yüzde 15 değer kaybıyla gelişen ülke para birimleri içinde en fazla düşen para birimi. Bu da OHAL şartları ve siyasi risklerin kurun rekorlar kırmasında etkili olduğunu gösteriyor.

Yüzde 10 eridi
1 Kasım’dan beri Türk Lirası dolar karşısında yüzde 10.16 düştü. Meksika pezosu yüzde 9.70, Güney Afrika randı yüzde 8.44, Polonya zlotisi yüzde 7.06, Brezilya reali yüzde 5.88, Macar forinti yüzde 3.96, Çek korunası yüzde 3.50, Rus rublesi 2.88 değer kaybetti. Aynı dönemde dolar küresel bazda yüzde 3.37 arttı. Dolar/TL’deki yükseliş küresel endeksteki yükselişi neredeyse üçe katladı. Kasım başında gazetemize yönelik soruşturma ve HDP milletvekillerine yönelik gözaltı ve tutuklamalar piyasaların gündemine girmişti. Bu gelişmeler ve yeniden gündeme gelen idam konusu AB ile ilişkileri kötüleştirebileceği endişesiyle TL’de baskı yaratan unsurlar olarak ön plana çıktı. Diğer taraftan yurtiçinde başkanlık, anayasa değişiklikleri, referandum gibi unsurlar ile jeopolitik riskler TL’deki kırılganlığı artırıyor. ABD’de Donald Trump’ın seçimleri kazanması gelişen ülke para birimlerini olumsuz etkiledi. En kötü etkilenen Meksika pezosu olurken, Türk Lirası değer kaybında dördüncü sırada yer aldı. 8 Kasım’dan bu yana Meksika pezosu yüzde 11.35, Güney Afrika randı yüzde 9.16, Brezilya reali yüzde 7.89, Türk Lirası yüzde 7.59, Polonya zlotisi 7.13, Macar forinti yüzde 5.76, Rus rublesi yüzde 2.38 düştü. Bu dönemde dolar endeksi küresel bazda yüzde 3.20 arttı.

Tepeden tırnağa etkileyecek
Dolar kuru, rekor üstüne rekor kırarken bu durum ekonomiyi tepeden tırnağa etkileyecek. Sektörlerde maliyetlerin artmasının zamları da beraberinde getirecek. Kur yüzde 10 değer kazandığında, enflasyon 1.5 puan artıyor. Enflasyon artışı tüketimi olumsuz etkileyecek. Bu da büyümeyi vuracak. Diğer yandan şirketlerin borç yükü de artacak. Şirketlerin döviz açık pozisyonu, Merkez Bankası’nın ağustos ayı verilerine göre 210 milyar 520 milyon doları buluyor. Borç miktarı 310 milyar 938 milyon dolara ulaşırken, varlıklar 100 milyar 418 milyon dolarda kalıyor. Döviz borcu olan şirketler eğer kurun artış riskine karşı önlem almadıysa kur farkı gideri kaydedecek. Artan maliyetler şirketlerin kârlılıklarını azaltacak. Dolardaki artışın kalıcı olması halinde ithal ürünlere zam yolda. Akıllı telefon, tablet, TV, bilgisayar, akıllı saat gibi cihazların büyük kısmı yurtdışından geldiği için stoklara bağlı olarak kampanyalarını yavaşlatan teknoloji perakendecileri, yılbaşı dönemlerinde yüzde 10’luk zammın kaçınılmaz olduğuna dikkat çekti.


Binali Yıldırım gazetecilerden öğrendi    
Başbakan Binali Yıldırım başkanlığında dün toplanan Ekonomi Koordinasyon Kurulu (EKK), döviz kurunda son dönemde yaşanan hızlı yükselişi değerlendirdi. Açıklamayı Binali Yıldırım yaptı. Yıldırım’ın açıklamasının ardından dolar/TL yönünü aşağı çevirdi ve 3.37’li seviyelere döndü. Serbest piyasada dolar 3.3730 TL’den günü tamamladı. Toplantı, Yıldırım’ın sabahki programında yer almıyordu. Yıldırım cuma namazı çıkışında doların 3.40’a çıktığını gazetecilerden öğrendi ve şöyle dedi: “Türk ekonomisinin temelleri sağlam, bir tereddüt yok. Ancak yaşanabilecek olağanüstü gelişmelere karşı tedbirsiz olmamızı bu şartlar gerektirmiyor. EKK toplantısında bir araya gelip döviz kurundaki artışı değerlendireceğiz.” Yıldırım, dolardaki yükselişin nedeninin de ABD seçimleri olduğunu öne sürdü. EKK toplantısına Yıldırım’la birlikte Başbakan Yardımcıları Nurettin Canikli ve Mehmet Şimşek, Maliye Bakanı Naci Ağbal, Kalkınma Bakanı Lütfi Elvan, Başbakanlık Müsteşarı Fuat Oktay, TCMB Başkanı Murat Çetinkaya, SPK Başkanı Vahdettin Ertaş, Hazine Müsteşarı Osman Çelik, TMSF Başkanı Şakir Ercan Gül ile BİST Başkanı Himmet Karadağ katıldı.


EKK: Kur küresel nedenlerle yükseliyor
Başbakan Binali Yıldırım başkanlığında dün toplanan Ekonomi Koordinasyon Kurulu (EKK), döviz kurunda son dönemde yaşanan hızlı yükselişi değerlendirdi. Ekonomi yönetiminin katıldığı dört saat süren toplantı sonrası yapılan açıklamada dolardaki yükselişin küresel kaynaklı olduğu tespitine yer verildi. Binali Yıldırım da öğlen saatlerinde gazetecilerin sorularını yanıtlarken dolardaki yükselişin nedeninin ABD seçimleri olduğunu öne sürmüştü.

EKK toplantısından öne çıkan diğer başlıklar şöyle;
  • Ekonomimizin direncini artıracak reformlar hızlandırılacak. 
  • Reel sektörün desteklenmesine yönelik adımlar devam edecek.
  • Merkez Bankası fiyat istikrarı için tedbirler alacak.
Dövizde yükselişin ana gündem olduğu görülen EKK toplantısında bu üç konunun yanı sıra motorlu taşıt vergisi ve yabancılara konut satışı gibi gündem maddeleri de ele alındı. Toplantı öncesi son anketler piyasanın Merkez'den uzun süre sonra ilk kez faiz artırımı beklediğini ortaya koymuştu. Dolar EKK ilanıyla yönünü aşağı çevirirken Türkiye piyasasında 3.3720'den kapanmıştı. Kur, toplantının ardından da 3.37'nin üzerinde seyrini sürdürdü. 












Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre