Ana içeriğe atla

Suudi'nin rezervi eridi

Petrol fiyatları yarı yarıya inince Suudi Arabistan’da büyüme zayıflarken cari açık arttı. Ülke, mali açığı kapatmak için yaklaşık iki yılda rezervlerinin dörtte birini eritti.


Suudi Arabistan, petrol gelirlerindeki düşüşü karşılamak için döviz rezervlerini azaltıyor. Suudi Arabistan Para Ajansı (SAPA) Başkanı Ahmed Alkholifey, ülkenin rezervleriyle ilgili ‘çok rahat’ olduklarını belirtse de resmi rakamlara göre, krallığın 2014 sonunda 732 milyar, 2015 sonunda 616 milyar dolar olan rezervleri ağustos ayında 562 milyar dolara, eylülde 555 milyar dolara geriledi. Buna göre yaklaşık iki yılda ülkenin rezervlerinin dörtte biri eridi.

Dünyanın en büyük petrol üreticilerinden Suudi Arabistan’da, 2014’ten bu yana küresel petrol fiyatlarının yarı yarıya düşmesi nedeniyle büyüme yavaşlarken cari açık da arttı. Ülkede GSYH büyümesi 2011’de yüzde 10 iken, bu oran 2015’te yüzde 3.5’e geriledi. Uluslararası Para Fonu (IMF) tahminlerine göre büyüme, bu yıl yüzde 1.2’ye kadar gerileyecek. Yine ülkede cari denge 2010’da 158.6 milyar dolar fazla verirken, IMF tahminlerine göre bu yıl 41.1 milyar dolar açık verecek. Fon, ülke yönetimini reform çabalarını hızlandırmaya çağırıyor.

SAPA’ya göre ülkede 2014’te toplam gelirlerin yüzde 87.5’ine denk gelen petrol gelirleri, bu yıl toplam gelirlerin yüzde 72.5’i olan 119 milyar dolara indi. Petrol dışındaki gelirlerin oranı, toplam gelirlerin yüzde 12.5 iken, bu yıl 45.2 milyar dolara çıkarak toplam gelirlerin yüzde 27.5’ine yükseldi. Kamu harcamaları geçen yıl 260 milyar dolara çıkarken 97 milyar dolarlık bütçe açığına neden olmuştu. SAPA, geçen aralıkta, önlemlerin etkisiyle 2016 bütçe açığının 87 milyar dolar olacağını tahmin etti. 267 milyar dolarlık proje durdu Suudi Arabistan, düşük petrol fiyatlarına tepki vermek için temel bir politika değişikliğine gitti.


Hükümet geçen sene bir dizi reform başlattı ve Suudi Arabistan ekonomisinin Vizyon 2030 ve Ulusal Dönüşüm Programı’nda cesur ve iddialı bir dönüşümü için yeni planlar hazırladı. Ekonomiyi çeşitlendirmek, özel sektörde vatandaşlar için istihdam yaratmak ve beş yılda sürdürülebilir bütçe dengesine ulaşmak politika öncelikleri arasında yer aldı. Program kapsamında gelirlerinin büyük çoğunluğu halen petrol kaynaklı olan ülke, sübvansiyon kesintileri, bakanların maaşlarındaki azalma ve büyük projelerdeki gecikmeler de dahil olmak üzere bir dizi kemer sıkma önlemi aldı. Riyad ayrıca mali açığını kapatmak için yerel tahvil ihraç etti ve ekim ayında krallığın ilk uluslararası tahvil ihracı 17.5 milyar dolar kazandı. İç piyasada akaryakıt fiyatları yüzde 80 artırıldı.

Ücretler düşürüldü
Alınan önlemlere göre ülkede 266.6 milyar dolar değerindeki çok sayıda proje için yapılan sözleşmeler durduruldu. Devlet memurlarına verilen birçok imtiyaz kaldırıldı. Bakan maaşları yüzde 20, Şûra Meclisi üyelerinin ödül tutarları ile yıllık ödenekleri yüzde 15 azaltıldı. Üst düzey devlet görevlilerinin yıllık primlerinin ise 2017’de ödenmemesine karar verildi. Aylık çalışma süresini uzatmak amacıyla memur ücretlerinin miladi takvim yerine hicri takvim üzerinden ödeneceği duyuruldu. Ülkede kamuda çalışanların sayısı özel sektördekileri ikiye katlıyor. Memur ücretlerinin 2020’ye dek bütçenin yüzde 45’inden yüzde 40’ına azaltılması amaçlanıyor. Kemer sıkma politikalarından 5 milyon 600 bin civarındaki devlet memurundan 1 milyon 250 bininin etkilenmesi bekleniyor.

267 milyar dolarlık proje durdu
Suudi Arabistan’ın petrol fiyatlarındaki düşüş sebebiyle kemer sıkma politikaları kapsamında yaklaşık 267 milyar dolar değerindeki çok sayıda projeyi durdurmasının ülke ekonomisini olumsuz etkilemesinden endişe ediliyor. Söz konusu projelerin iptalinin, hükümet harcamalarının düşmesi, dolayısıyla bu yılki bütçe açığının azalması gibi olumlu yansımaları olsa da bu durum büyümeye negatif yansıyacak.

Oger zor durumda
Hükümetin inşaatın yanı sıra sağlık gibi birçok sektöre daha borcu var ancak geciken ödemelerden aslan payı inşaat sektörüne ait. İnşaat şirketlerine yapılan ödeme ve teşviklerin durdurulması nedeniyle ana faaliyet alanı inşaat olan Türk Telekom’un büyük ortağı Saudi Oger de zor duruma düştü.

Bankalar için risk
Türk Telekom’un yüzde 55 hissesini elinde bulunduran Saudi Oger Grubu’nun hâkim ortak olduğu Oger Telekom, Türkiye’deki borçlarını ödeyebilmek için 2013 yılında 4.6 milyar dolarlık refinansman kredisi çekmişti. Ancak bu kredinin eylül ayı taksidi olan 290 milyon dolarlık borcunu ödeyememişti. Bu borcun 29 bankanın yer aldığı konsorsiyuma ödenememesi Türk bankacılık sektörü için de risk oluştururken, en büyük alacaklının 1.6 milyar dolarlık krediyle Akbank olduğu iddia edilmişti.




Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre