Ana içeriğe atla

Hedefler sil baştan

Yıl sonunda büyümenin yüzde 2.0-2.5 arasında kalması bekleniyor. Dolar bazlı kişi başı milli gelir de 10 bin doların altına geriliyor. Sekiz aylık verilerle yıl sonu için belirlenen 173 milyar dolarlık ihracat hedefinin tutması mümkün görünmüyor.


Dolarda 3 liranın üzerinde devam eden yüksek seyir büyümeden işsizliğe ekonomik verileri vururken, uluslararası kuruluşlardan uyarılar sürüyor. Çin ve ABD Merkez Bankası (Fed) ile ilgili küresel gelişmelerin yanı sıra içeride artan siyasi tansiyon ve jeopolitik riskler dolar/TL’ye rekor üstüne rekor kırdırırken, mevcut makroekonomik veriler 2015-2017 Orta Vadeli Plan’da (OVP) belirlenen tahminlerin çok altında seyrediyor. Siyasi istikrarsızlık nedeniyle yapısal reformların gecikmesi de Türkiye ekonomisi için riskleri artırıyor.

 
Gelir düştü
Yıl sonunda büyümenin Orta Vadeli Plan’daki (OVP) yüzde 4 olan hedefin oldukça altında, yüzde 2.0-2.5 arasında kalması bekleniyor. Dolar bazlı kişi başı milli gelir de 10 bin doların altına geriliyor. OVP’de yılsonu için 173 milyar dolarlık ihracat hedefi var. Yılın sekiz ayında ihracat 95 milyar 135 milyon dolar ve OVP hedefinin tutturulması zor görünüyor. İşsizlik oranında hedef yüzde 9.5 iken mayısta yüzde 9.3 olarak gerçekleşti. Ancak tarım dışı işsizlik oranı yüzde 11.4 ile bu beklentinin yıl sonunda gerçekleşmeyebileceğine işaret ediyor.

OVP’de enflasyon beklentisi yüzde 6.3 iken yıllık enflasyon yüzde 7.14 olarak açıklandı. Yükselen dolar kuruyla birlikte enflasyonun artması bekleniyor. Kur yüzde 10 değer kazandığında, enflasyon 1.5 puan artıyor. Dolar/TL’deki yükseliş yıl başından bu yana yüzde 29, son bir ayda yüzde 8.7 oldu. Bu yıl için 31.5 milyar dolarlık turizm geliri bekleniyordu. Ancak yılın ilk yarısında 12 milyar 602 milyon 567 bin dolarda kaldı. Temmuz ve ağustostaki düşüşler göz önüne alındığında gelir hedefinin yakalanması mümkün değil.

Öte yandan şirketlerin döviz borcu haziranda 283 milyar 730 milyon dolara yani 858 milyar liraya ulaştı. Şirketler haziran itibarıyla 176 milyar 180 milyon dolarlık borcunu karşılayamıyor. Bu miktar bugünkü kurla 532.7 milyar lira.

Terör vurgusu
Bozulan makro ekonomik görünüm uluslararası kuruluşların da gündeminde. Societe Generale, artan tansiyondan dolayı, Türkiye’nin hızlı büyüyen piyasa olarak cazibesinin azalmakta olduğunu kaydetti. Raporda, Güneydoğu’da terör olaylarının yeniden başlamasının yatırımcı güveni üzerinde ağır baskı oluşturacağı kaydedildi.

Raporda “Türkiye, siyasi kargaşa, güvenliğe yönelik tehditler, enflasyonun yeniden artması, makro temel göstergelerdeki bozulmalar ve yapısal reformların uygulanmasına uygun bir ortamdan kaynaklanan büyüyen zorluklarla karşı karşıya. Piyasa yaklaşık iki aydır süren TL’nin değer kaybı ve negatif haberlerin akmaya devam etmesi ile olumsuz etkileniyor. Kurdan dolayı, enflasyonun daha da yükselebilir” denildi.

Sermaye kaçış riski
S&P Türkiye Baş Analisti Frank Gill de zayıf TL’nin Türk şirketlerin döviz borçlarını ödemesini zorlaştırabileceğini belirtti. Gill, “Türkiye’nin cari açığının yaklaşık yüzde 60’lık kısmı başlıca bankalar tarafından dış borç ile finanse ediliyor. Likidite koşullarının tersine dönmesiyle, Türkiye’den sermaye çıkabilir ve dış borcun yeniden finansmanı zor olabilir” dedi. S&P Analisti Aarti Sakhuja da Türkiye’de politik belirsizliğin yılın geri kalanında da yüksek seyredebileceğini, bunun da tüketici güveni ve yatırım aktivitesini olumsuz etkileyebileceğini vurguladı.

Şimşek rakam veremedi
Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 2015 için büyüme rakamı vermenin olanaksız olduğunu ama beklentisinin yüzde 3 olduğunu söyledi. İstanbul Finans Zirvesi’nde konuşan Şimşek, Türkiye’de hâlâ yüksek cari açık ve yüksek tek haneli enflasyon sorununun olduğunu vurguladı. Türkiye’nin karşı karşıya olduğu en önemli riskin uzun süreli bir siyasi istikrarsızlık olduğunu belirten Şimşek, bunun kamu maliyesindeki güçlü duruşu bozabileceğini ve ikiz açığa (cari açık, bütçe açığı) yol açabileceğini söyledi. Tüketime alan açılmasının da bu konjonktürde zorlayıcı olacağını vurgulayarak acilen reform gündemine dönülmesi gerektiğini ifade etti.

Şimşek, “Türkiye gibi gelişen ülkelere sermaye akışında bir azalma olursa, bu büyümeyi olumsuz etkiler ve finans piyasalarında yeniden bir fiyatlamayı getirir. Zaten bu süreci kısmen yaşıyoruz” dedi. Şimşek bu sene bütçeyi yapacaklarını ve OVP’yi güncelleyeceklerini belirtti.






Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre