Ana içeriğe atla

Büyümede değirmenin suyu devletten

Türkiye 2015’te yüzde 4 büyürken seçim harcamaları büyümeye doping oldu.


Türkiye ekonomisi iki genel seçimin yapıldığı 2015’te yüzde 4 büyürken, devletin nihai tüketim harcamaları sabit fiyatlarla yüzde 6.7 ile en fazla büyüyen kalem oldu. Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı verilere göre seçim dönemleri olan üçüncü çeyrek ve dördüncü çeyrekte ise devletin tüketimi katlanarak arttı.


Erken seçim döneminde devlet neredeyse kamu ve özel sektörün toplam yaptığı makine ve teçhizat yatırımı kadar harcama yaptı. 2015’in son çeyreğinde 4.8 milyar liralık makine teçhizat yatırımı yapılırken, devletin tüketimi yüzde 8.1 artışla 4.7 milyar lira oldu. Bu tüketimin 3.1 milyar lirası mal ve hizmet alımından kaynaklandı. Aynı şekilde haziran seçimlerine denk gelen üçüncü çeyrekte devlet 3.6 milyar liralık tüketim harcaması yaptı.

İnşaat yükselişte
2015 genelinde devletin nihai tüketim harcamaları sabit fiyatlarla 15 milyar doları bulurken, 18 milyar liralık makine teçhizat yatırımı yapıldı. İnşaat harcamaları ise 2015’in tamamında 13 milyar liraya ulaştı. Kamunun yaptığı inşaat harcamaları 2014’te yüzde 10.7 azalırken, 2015’te yüzde 8.4 arttı. Özel sektörün inşaat harcamaları ise 2014’te yüzde 9.4 artarken 2015’te yüzde 1.2 azaldı. Son çeyrekte ise yüzde 2.5 artış kaydetti. İnşaat sektörü son çeyrekte yüzde 5.7 büyüdü.

Hanehalkı tüketimi ise büyümeyi sırtlayan kalem olmayı sürdürdü. Tüketim odaklı büyümenin sağlıklı ve sürdürülebilir olmadığı uyarılarına rağmen hanehalkı tüketim harcamaları geçen yıl yüzde 4.5 artarak büyümeye üç puanlık katkı sağladı.

Dolardaki yüzde 25 artış cazibesine rağmen, artan jeopolitik riskler ve siyasi gerginlikler nedeniyle net ihracat büyümeyi 0.3 puan aşağı çekti. Devletin nihai tüketim harcamaları 0.7 puan, gayrisafi sabit sermaye oluşumu ise 0.9 puan büyümeye pozitif katkı sağladı. Stok değişimlerinin de 0.3 puanlık negatif etkisi oldu.


1138 dolar fakirleştik
Türkiye’nin üretim yöntemiyle gayrisafi yurtiçi hasılası (GSYH) cari fiyatlarla yüzde 11.7’lik artışla 1 trilyon 953 milyar 561 milyon TL olurken, dolar bazında GSYH 2014’teki 799 milyar 370 milyon dolardan 719 milyar 967 milyon dolara geriledi. 2014’te 10 bin 404 dolar olarak hesaplanan kişi başı GSYH ise 2015’te 9 bin 266 dolara geriledi. Kişi başı GSYH 2013 yılında ise 10 bin 822 dolar olarak hesaplanmıştı. Orta Vadeli Plan’da yapılan hesaplama değişikliğiyle kişi başı GSYH’deki düşüş gizlenmeye çalışılsa da son bir yılda 1138 dolar fakirleştik. Hükümetin 2023 hedefi olan kişi başı 25 bin dolarlık GSYH hedefine ise Türkiye oldukça uzak.

Hedefin 3 kat gerisinde
Bu hedefi yakalamak için kişi başı GSYH’nin 7 yılda 3 kat artması gerekiyor. Orta Vadeli Plan’da büyüme hedefi önce yüzde 5’ten 4’e düşürülmüştü. 2016-2018 OVP’de ise yüzde 4’ten yüzde 3’e çekilmişti. Diğer yandan Türkiye’nin işsizlik oranını azaltması için en az yüzde 5 büyümesi gerekiyor. Yüzde 4’lük büyüme işsizliğin artacağı anlamına geliyor.

Türkiye 18. ekonomi
Türkiye’nin dolar bazında GSYH’si 719.9 milyar dolar. Bu rakamla Türkiye Suudi Arabistan’ın da gerisine düşerek dünyanın en büyük 19. ekonomisi olacaktı. Suudi Arabistan GSYH’si de 746 milyardan 653 milyar dolara gerileyince Türkiye 18. sıraya demirlemiş oldu. Türkiye 2014’te 17. sıradan 18’e gerilemişti.







 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre