Ana içeriğe atla

Orta vadeli hayaller

Bakan Mehmet Şimşek’in açıkladığı, büyüme ve istihdamda hedeflerini yükselten 2016-2018 Orta Vadeli Plan gerçekçi bulunmadı. UzmanlarA göre, 2016 için 2.99’luk dolar kuru ve 39.7 dolarlık petrol fiyatı varsayımıyla yapılan plan temenniden öteye geçemez.



Hükümetin dün açıkladığı 2016-2018 yılına ait yeni Orta Vadeli Program’da (OVP) üç ay önce açıklanan programa göre büyüme, istihdam ve ihracatta hedefler yükseltilirken, bu hedeflerin 2016 için 2.99’luk dolar kuru ve petrol fiyatlarının 39.7 dolar olacağı varsayımıyla yapılması dikkat çekiyor. OVP’yi oldukça iyimser bulan uzmanlara göre hedefler gerçekçi değil. Temenniden öteye geçmiyor.

Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek, 2016-2018 dönemini kapsayan yeni OVP’yi dün açıkladı. OVP son olarak seçim hükümetinin görevde olduğu dönemde, 11 Ekim’de açıklanmıştı. Ancak o dönem açıklanan programda hedeflerin seçim sonrasında yenileceği işareti verilmişti. Ekimde açıklanan OVP’de gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) ve kişi başına milli gelirin satınalma gücü paritesine göre hesaplanması tepki çekmişti. Bu hesap yöntemi hükümetin kur beklentisinin hesaplanması imkansız hale getirmişti. Yeni OVP’ye dolar bazında kişi başına milli gelir de dahil edildi. Buna göre 2016’da 9 bin 364 dolarlık kişi başına milli gelir hedefleniyor. Bu da 2015-2017 OVP’de yer alan 2016 hedefine göre 2 bin 177 dolar daha az. Dolar kuru beklentisi ise 2.99 TL olarak görünüyor. Piyasa uzmanlarının kur tahminleri bu yıl için 3.2-3.5 arasında değişirken, küresel ekonomik tablonun bu kadar karamsar olduğu dönemde hükümetin kuru nasıl baskılayacağı ise belirsiz.



Pembe tablo
OVP’de bu yıla ilişkin enflasyon tahmini yüzde 6.5’ten yüzde 7.5’e, büyüme tahmini ise yüzde 4’ten yüzde 4.5’e revize edildi. Yani üç ay içinde hükümetin enflasyon hedefi 1 puan, büyüme hedefi de 0.5 puan arttı. İşsizlik hedefi de aynı şekilde ekim ayına göre 0.1 puan azalışla 10.2’ye geriledi. Büyüme ve istihdamdaki artışın nereden geleceği ise belirsiz. Enflasyona asgari ücretteki artışın yüzde 1 olarak yansıtıldığı düşünülebilir. Ancak geçen yıl yüzde 8.81 ile tahminlerin üstünde gelen enflasyonun ardından, üretici fiyatları ve kurun da yüksek olduğu düşünülürse yüzde 7.5’lik enflasyon hedefi de iyimser görünüyor.

Türkiye’nin en büyük ithalat kalemi olan enerji ithalatının maliyeti ise 2016’da varil başına 39.7 dolarlık Brent petrol fiyatı tahmini ile 33 milyar dolar olarak OVP’de yer alıyor. Ekim OVP’sinde petrol fiyatı tahmini 57.6 dolar, enerji ithalatının maliyeti de 39.2 milyar dolardı. Yıllık ihracat hedefi de ekim ayına göre 5.5 milyar dolar artışla 155 milyar dolara çıkarıldı. Dış tircate açığı hedefi ise yine ekime göre 66.3 milyar dolardan 55.2 milyar dolara geriledi. Yurtiçi tasarruf oranı tahmini de yüzde 16.1’den 16.5’e çıkarıldı.

‘Küresel gerçeklerden kopuk’
CHP Ekonomiden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Selin Sayek Böke, “OVP’de hükümetin Türkiye ekonomisine dair somut plan yerine dilek ve temenniler listesi hazırlama alışkanlığını sürdürdüğü görülüyor” dedi. Sayek Böke, şöyle devam etti:

“Programda, yurtiçi tüketimle büyüme, tasarruf artışı ve enflasyonun düşeceği öngörülüyor. Bu birbiriyle çelişen hedefleri gerçekleştirebilecek ekonomik politika çerçevesinin ne olduğu ise belirsiz. Hükümetin OVP’yi hazırlarken kabul ettiği, belirsizlik ortamının ve jeopolitik risklerin azalacağı, küresel ekonominin toparlanacağı, finansal piyasalardaki dalgalanmaların boyutunun düşeceği, emtia fiyatlarının düşeceği gibi varsayımlar ise küresel beklentilerle uyuşmuyor. Küresel gelişmeleri değerlendiren ciddi kuruluşların beklentileri, hükümetin varsayımlarının tam tersi. Dolayısıyla küresel gerçeklerden bu kadar kopuk bir programı ciddiye almak mümkün değil.”




Kozanoğlu: Plan gerçekçi değil 

Hayri Kozanoğlu’na göre, Şimşek’in küresel ekonomiye dair değerlendirmeleri karamsarken Türkiye’ye ilişkin planı hangi gerekçelerle bu kadar yukarı doğru revize ettiği merak konusu.

Yeni Orta Vadeli Plan’ı (OVP) gazetemiz için değerlendiren Kemerburgaz Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, Şimşek’in planı açıklarken küresel ekonomiye ilişkin tüm değerlendirmelerinin olumsuz olmasına karşın, ülkedeki hedefleri daha önceki açıklamadan yalnız üç ay gibi kısa bir süre geçmesine karşın hangi gerekçelerle yukarı doğru revize edildiğinin merak konusu olduğunu söyledi. Kozanoğlu’nun değerlendirmeleri özetle şöyle;

* Dünya ekonmisinin yavaşladığını, Türkiye benzeri gelişmekte olan ülkelere sermaye akışınını hız kestiğini, Hindistan bir yana bırakılırsa gelişen ülkelerin büyüme umutlarının yüzde 3.5’e çekileceğini söyleyen Şimşek, böyle bir küresel ortamda, bir önceki OVP üzerinden 3 ay geçmemişken başta büyüme hedefi olmak üzere tüm hedefleri olumluya doğru nasıl revize etti, açıklamak zor.

* Yeni planda, 2015 büyümesinin yüzde 4 olarak gerçekleşeceği öngörülüyor ki bu, 2015’in dördüncü çeyreğinde yüzde 5.6-5.7’lik bir büyümeye denk geliyor ki bu da gerçekci değil.

* 2016-2017 büyüme tahminlerinin de üç ay içinde yarım puan yukarı çekilmesinin kerametinin nerede olduğu anlaşılamıyor.

Gerileme sabit
2015 Ekiminde OVP açıklanırken, dolar bazında kişi başı milli gelir rakamı bulunuyordu, bu satın alma gücü pratisine göre düzenlenmiş, kişi başına geliri 19 bin 500 dolara çeken yeni bir gösterge ile yer değiştirmişti. O zaman yapılan ‘seçim öncesi dolar bazında kişi başına gerileme gizleniyor’ değerlendirmesini bu yeni rakamlar doğrulamış oldu.

Zira, Şimşek’in açıkladığı rakamlara 2015’te kişi başına dolar bazında milli gelir 1100 dolardan 9286 dolara gerilediği ortaya çıktı. 2017 için öngörülen 10030 dolar rakamı ise hâlâ 2014 üç yıl önceki 10390 doların çok gerisinde.

İşsizlikte iddia yok
* Genellikle ülkede büyümenin hızlandığı dönemlerde buna parelel olarak cari açığın da yükseldiği gözlenir. O nedenle büyüme yukarı çekilirken cari açığın nasıl 3.5’e çekileceği ayrı bir merak konusu.

* Diğer iddialı projeksiyonlara karşın 2018’de işsizlik oranının 9.6 olması öngörülüyor ki bu da hükümetin Türkiye’de işsizlik sorunun çözülmesi için bir iddiasının dahi bulunmadığını gösteriyor.






Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre