Ana içeriğe atla

Balon sönecek

TÜRKİYE YÜZDE 7.4 BÜYÜDÜ AMA

Hükümetin verdiği teşviklerin etkisiyle artan tüketim, Türkiye’ye büyümede son demlerini yaşattı. İkinci çeyrekten itibaren sorunlar bir bir su yüzüne çıkacak.


Türkiye ekonomisi ilk çeyrekte yıllık bazda yüzde 7.4 büyürken, önceki çeyreğe göre mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış büyüme hızı yüzde 2 oldu. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre büyümede iç talep yine başı çekti. İlk çeyrek büyümesine en büyük katkı 6.7 puan ile özel tüketimden geldi. Hanehalkı nihai tüketim harcamaları yüzde 11, devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 3.4 arttı.

Yalancı bahar
Ekonominin ilk çeyrekte yıllık yüzde 7 büyümesi bekleniyordu. Hükümetin ekonomiyi canlandırmak için verdiği istihdam teşvikleri ve Kredi Garanti Fonu (KGF) desteği iç tüketimi pompalayarak büyümenin ana belirleyecisi olmayı sürdürdü. Rakamlar tüketimin pompalanmasıyla beklentilerin hafif üzerinde çıksa da faiz kararı ve kurdaki artışın etkisi ikinci çeyrekte kendisini hissettirecek.

Merkez Bankası’nın faiz kararı bankaların borçlanma maliyetini artırırken tüketici ve şirketlere yük olarak geri dönecek. Ağır borç yükü altındaki tüketici, daha yüksek faizle borçlanacak. Tüketim ötelenecek, yatırımlar ertelenecek. Şirketlerin büyümeleri de yeni istihdama ayrılan kaynak da azalacak.


Uluslararası kuruluşlarının büyüme tahminlerindeki revizyon Merkez Bankası’nın faiz kararının ardından gelmişti. Moody’s Türkiye için büyüme tahminini yüzde 4’ten 2.5’e, OECD yüzde 5.3’ten 5.1’e, Dünya Bankası yüzde 4.7’den 4.5’e düşürmüştü.

GSYH ilk çeyrekte 792.7 milyar liraya ulaşırken Dolar bazında GSYH 207.8 milyar Dolar oldu. Geçen yılın son çeyreğinde GSYH yerel para cinsinden 889.2 milyar lira, Dolar bazında 234.5 milyar dolardı. Buna göre Dolar bazında milli gelir 26.7 milyar Dolar azaldı.

İnşaat hız kesmedi
Haber görseli
AKP büyüme modelini değiştiriyor
İlk çeyrekte sanayi yüzde 8.8, inşaat sektörü yüzde 6.9 büyüdü. Gayrisafi sabit sermaye oluşumu yüzde 9.7 artış gösterirken, bu kalem içinde makine ve techizat yatırımı yüzde 7, inşaat yatırımları yüzde 12.3 arttı. Tarım sektörü ise yüzde 4.6 büyüme kaydetti. Büyümeyi toplam yatırımlar 2.8 puan, kamu tüketimi 0.5 puan yukarı çekti. Net ihracat ise 3.6 puan ile büyümeyi aşağı çeken en önemli unsur oldu.


[Haber görseli]

Yapısal reformlar şart
GCM Menkul Araştırma Uzmanı Enver Erkan ise ilk çeyrekteki yüksek büyümenin ikinci çeyrekten itibaren yavaşlamasını beklediklerini belirterek “Cari açığın GSYH’ye oranı ilk çeyrekte yüzde 6’larda, enflasyon yüzde 12 üzerinde, dış ticaret açığı ve ithalat hızla büyüyor. Net ihracat ekside kalmaya devam ediyor. Bu ortamda tüketim bazlı büyüme çok sürdürülebilir bir model değil. Ekonomide dönüşümü sağlayacak, ihracat ve üretim bazlı büyümeyi sağlayacak yapısal reformların yapılması gerekliliği ortaya çıkıyor” dedi. Erkan’a göre, büyümeye katkısı azalan tarımda arzın devamlılığının sağlanması, ithalata bağlı ihracat modelinin etkisinin azaltılması şart.

İvme kaybı başladı
Reuters’a konuşan İş Yatırım Ekonomisti Muammer Kömürcüoğlu, “Öncü göstergeler ikinci çeyrekte büyümede ivme kaybının başladığına, bu kaybın mayıs itibarıyla hız kazandığına işaret ediyor. Ek olarak Merkez Bankası’nın politika faizinde yaptığı 500 baz puanlık artışla finansal koşullardaki sıkılaşmanın kayda değer oranda artacağını düşünüyoruz. TL’deki değer kaybı ve güçlü baz etkisi de hesaba katıldığında yılın ikinci yarısında büyümedeki seyrin daha olumsuz olacağını düşünüyoruz. Nitekim son faiz artışı sonrasında 2018 büyüme tahminimizi yüzde 5.5’ten yüzde 4’e indirmiştik” dedi.


Sürdürülebilir büyüme yok
Türkiye’de büyüme bütçe açığına neden olarak ya da cari açığını artırarak gerçekleştiriliyor. Bu da sürdürülebilir bir büyümeyi ifade etmiyor. Sürdürülebilir büyümenin yolu, tüketim odaklı olmak yerine tasarrufları ve sanayi yatırımlarını artıracak, ithalatın rekabet edilebilir bölümünü yerli üretimle ikame edecek bir sistemden geçiyor. Dış kaynaklardan ya da teşvik- iç tüketim önlemleriyle sağlanan büyüme bütçe açığı ve cari açık sorunlarını artırarak büyümenin de bir sonraki dönemde durmasına yol açıyor.

‘İkinci yarı sancılı olacak’
Ekonomistler ikinci çeyrekte ivme kaybının hızlanacağına işaret ediyor. Londra merkezli Bluebay Asset Management Stratejisti Timothy Ash, büyümenin beklentilerin üzerinde gelse de verinin şu aşamada anlamsız olduğunu vurgulayarak “Yılın ikinci yarısında daha yüksek oranlı faizler, daha zayıf yerel para ile daha düşük büyümeyle birlikte yeniden dengenlenme sürecinin yaşanacağı artık kesinleşti. Asıl soru bunun ne kadar sancılı olacağı” yorumunu yaptı. Ash, nisanda 5.4 milyar dolara yükselen cari açık verilerinin problemleri teyit ettiğini dile getirdi.

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Twitter’dan yaptığı paylaşımda “Tüm ekonomik saldırılara ve oynanan oyunlara rağmen, sağlam makro temeller üzerinde güçlü büyümeye devam” dedi. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Cemil Ertem büyümenin kapsayıcı ve güçlü olduğunu iddia etti. Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci de “Büyüme tahminlerini düşüren uluslararası kuruluşlara gereken cevabı verdik” dedi. Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek ise büyümenin tüketim kaynaklı olduğunu itiraf ederken seçimlerin ardından yapısal reformlara hız vererek büyümeyi sürdürülebilir kılacaklarını öne sürdü.








Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre