Ana içeriğe atla

Yabancı yatırım değil sıcak para geldi

İstihdam artışı için gerekli olan doğrudan yabancı yatırım girişi yılın ilk yarısında 2.2 milyar dolara inerken, kısa vadeli sermaye girişi 8.2 milyarla bu rakamı dörde katladı.



Türkiye’ye döviz girişi geçen yılın ilk altı ayında 8.6 milyar dolar iken, bu yılın ilk altı aylık döneminde 26 milyar dolara yaklaştı. Ancak ayrıntılara bakıldığında döviz girişinin büyük bir kısmı sıcak para kaynaklı oldu. Merkez Bankası verilerine göre, işsizliğin çift haneye çıktığı Türkiye’de istihdamın artırılması için kritik önem taşıyan doğrudan yabancı yatırımlar geçen yılın ilk altı ayına göre yüzde 57 azaldı.

Başbakan Binali Yıldırım’ın Türkiye’ye giren dövizin çıkan dövizden 1 milyar dolar fazla olduğunu açıklamasının ardından gözler sermaye girişini gösteren doğrudan yatırım, portföy yatırımı ve kredi-mevduata çevrildi. Konuyla ilgili sorularımızı yanıtlayan IşıkFX Başanalisti Gizmen Nalbantlı, şu bilgileri verdi:

Yılın ilk 6 ayında sermaye hareketi ile 26 milyar dolara yakın döviz girişi oldu. Geçen yıl ilk yarısında sermaye hareketi ile giren döviz 8 milyar dolardı.

* Doğrudan yatırım ile giren net döviz, geçen yıl ilk 6 ayda 5.1 milyar dolarken, bu yıl 2.2 milyar dolara düştü. Yani yüzde 57 azaldı.

* Portföy yatırımlarına (borsa ve bonoya giren para) olan döviz girişi, ilk altı ayda 8.2 milyar dolar oldu. Geçen yıl aynı dönemde 3.8 milyar dolar çıkış olmuştu.

* Kredi ve mevduat olarak ise geçen yılın 7.3 milyar dolarlık döviz girişine karşı bu yıl 15.3 milyar dolar döviz girişi var.



Arap sermayesi
Nalbantlı, son dönemde ciddi miktarda Arap sermayesi girişi olduğuna dikkat çekerek “Dubai merkezli Abraaj Capital, Türkiye’deki orta ölçekli firmalara yönelik 526 milyon dolarlık fon ayırdığını duyurmuştu. Sonrasında Abraaj gibi Dubai merkezli olan Wamda, Türkiye ile birlikte Pakistan’a yönelik 300 ile 500 milyon dolarlık için çalışma başlattığını duyurdu. Districtestates Company of Kuveyt firması 2017 sonuna kadar başta gayrimenkul olmak üzere turizm, sanayi ve tarım sektörlerinde yapmayı hedeflediği 1 milyar dolarlık yatırım tutarını 2 milyar dolar olarak revize etti” dedi.

OHAL etkisi
Uzun vadeli yatırımcı ve girişimciler için yatırım maliyetleri kadar yatırım yapılacak ülkenin yatırım güvenliği de önem taşıyor. Merkez Bankası verilerine göre geçen yıl Türkiye’ye 11 milyar 939 milyon dolarlık doğrudan yabancı yatırım gelmişti. OHAL’in kısa sürede sonlandırılamaması halinde doğrudan yabancı sermaye girişindeki azalmanın devam etmesinden endişeleniyor.

Yatırımlardaki düşüşün büyümeye de olumsuz yansıması bekleniyor. Moody’s, dün Türkiye’nin beklenenden daha az büyüdüğü gözlediklerini kaydetti.



Piyasada kayıp azaldı
15 Temmuz darbe girişiminden bu yana geçen dört haftada Türkiye hisse senetlerinden 430 milyon dolarlık çıkış yaşandı. Aynı dönemde devlet tahvilleri ve repo işlemleriyle 188 milyon dolar piyasaya giriş yaptı. Özel sektör tahvillerindeki çıkış ise 16 milyon dolar oldu. Buna göre Türkiye piyasalarından darbe girişimi etkisiyle 258 milyon dolar çıktı. 15-22 Temmuz haftasında ise hisse senetlerinden 221, devlet tahvilleri ve repo üzerinden 240, özel sektör tahvillerinden 62 milyon dolar çıktı. Özetle darbe girişiminin ilk haftası 523 milyon dolar çıkarken, bu kayıplar telfa edildi.

Diğer yandan Türkiye’ye Aralık 2015’te 1.4 milyar dolarlık doğrudan yabancı yatırım gelirken, Ocak 2016’da yatırım girişi 452 milyon dolara geriledi. En son haziranda 272 milyon dolar geldi.

Teşvik verilecek
Doğrudan yatırımlarda hayal kırıklığı yaşanırken hükümetin yabancıyı Türkiye’ye çekmek için teşvik çalışmaları sürüyor. Kalkınma Bakanı Lütfi Elvan, proje bazlı bir destek mekanizması oluşturacaklarını belirterek “Arz güvenliği açısından önem taşıyan, stratejik sektörlerde ve petrokimya, enerji gibi büyük ölçekli yatırımlarda da bu sistemin faydasını göreceğiz. Yatırım yapmak isteyen firmayla Ekonomi Bakanlığı müzakere edecek ve ilave bir teşvik verebilme imkânına kavuşacağız. Bunun da yabancı yatırımcılar açısından oldukça cazip olacağını düşünüyorum” dedi.

Dövize dönüş
Diğer yandan yurtiçi yerleşiklerin döviz hesapları darbe girişiminden sonra ilk defa arttı. Merkez Bankası verilerine göre 12 Ağustos haftası itibarıyla mevduat bankaları ve katılım bankalarında tutulan döviz hesaplarının büyüklüğü 148.9 milyar dolara çıktı. 5 Ağustos haftasında bu rakam 146.9 milyar dolardı. Böylelikle yurt içi yerleşikler 12 Ağustos haftasında döviz hesaplarını 2 milyar dolar artırdı. Darbe girişimini takip eden iki haftada bozdurulan döviz miktarı 10 milyar doları aşmıştı.






Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre