Ana içeriğe atla

Piyasa Notları: Sorunlar su yüzüne çıkıyor


Uluslararası piyasalarda küresel büyümedeki yavaşlamanın yarattığı endişe derinleşirken, geçen hafta Yunanistan’ın erken seçime gitmesiyle birlikte borç sorunu yeniden gündeme oturdu.

Haber görseli


Rusya ile ilgili sorunlar ise sürüyor. Rus hükümeti banka kurtarmalarına devam etse de dolar/Rubleyeniden 59 seviyesine yaklaştı. ABD ekonomisi daha iyi performans göstererek büyük ekonomiler arasında ayrışırken, Avrupa’daki sorunlar her gün biraz daha su yüzüne yaklaşıyor.  



Cuma günü Türkiye ve Avrupa ülkelerinde açıklanan İmalat Satınalma Yöneticisi (PMI) verileri beklentilerin altında kaldı . Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Mario Draghi, bankanın fiyat istikrarını koruma görevini yerine getirememe riskinin şu anda, altı ay öncesine göre daha yüksek olduğunu söyledi. (ECB toplantısı 22 Ocak’ta yapılacak.) 

Tüm bunlar Avrupa’da yeni desteklere ihtiyaç duyulabileceği beklentilerini beraberinde getirdi. Avro/dolar paritesi 4.5 yılın en düşük seviyesine gerilerken, dolar/TL 2.35’in üzerini test etti. Dolar para birimleri sepeti karşısında yaklaşık dokuz yılın zirvesine yükseldi. 



Dolar/TL’deki yükselişin yanı sıra Avrupa’daki yavaşlama Türkiye ekonomisine etkisini hissettirmeye başladı. Kasım ayında ihracat 2013’ün aynı ayına göre yüzde 7.5 azalarak 13 milyar 132 milyon dolar olurken; ithalat yüzde 0.2 artışla 21 milyar 448 milyon dolar oldu. Böylece kasım ayı dış ticaret açığı yüzde 15.3 arttı.
 


Pazartesi sendromu 
 
Yurtiçi piyasalar için bu hafta küresel endişelerin yanı sıra siyasi risklerin ve makroekonomik verilerin fiyatlandığı bir hafta olacak. Piyasalar için pazartesi iki açıdan önem taşıyor. Gözler bir yandan bugün açıklanacak olan aralık ayına ait enflasyon verisine çevrilirken, diğer yandan siyasi gelişmeler de takip edilecek. Aralık ayı enflasyon verisiyle birlikte 2014 enflasyonu da belli olacak. Merkez Bankası, cuma yayımladığı 24 Aralık Para Politikası Kurulu toplantı özetinde yine düşen petrol fiyatlarına vurgu yaparak enflasyonun düşeceğini öngördü. Reuters anketine göre ekonomistler yüzde 9.15 yıllık enflasyon öngörüyor. Hükümetin hazırladığı 2015-2017 Orta Vadeli Plan’da yılsonu enflasyonu yüzde 9.4 olarak belirlenmişti. Merkez Bankası ise aralık ayı beklenti anketinde yılsonu enflasyon tahminini yüzde 9.02’ye kadar düşürmüştü. Son tahminler yine tutmazsa Merkez Bankası’nın güvenilirliği yeniden sorgulanabilir. 

Haftaya siyasi gelişmelerin damga vurması da olası. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın 19 Ocak’ta Bakanlar Kurulu’na ilk kez başkanlık edecek olmasıyla ilgili tartışmalar sürerken, bugün dört eski bakan hakkındaki yolsuzluk iddialarını soruşturan Meclis Komisyonu Yüce Divan için oylama yapacak. Her iki gelişme de siyasi riskleri yükselterek zaten büyüme endişeleri nedeniyle bir türlü toparlanamayan yurtiçi piyasaları olumsuz etkileyebilir.
 
Fırtınaya hazırlık
 
Haftanın bir diğer önemli gelişmesi ise Merkez Bankası’nın ‘fırtına öncesi hazırlığı’ andıran hamlesi oldu. Banka, rezervlerini daha kalıcı hale getirmek için zorunlu karşılık oranları ve Rezerv Opsiyon Mekanizması’nda (ROM) ayarlamalara gitti. Merkez, bankaların ve finansman şirketlerinin yabancı para cinsinden yükümlülüklerinin zorunlu karşılık oranlarını artırdı. Buna göre uzun vadeli karşılık oranları kısa vadeliye göre daha düşük olacak. Banka ayrıca TL karşılıkları döviz olarak yerine getirme imkanı sağlayan ve istendiği zaman çekilme imkanı sunan ROM katsayılarını yükseltti. Katsayı artışıyla ROM mekanizmasından bankalara 2.4 milyar dolar geçecek, zorunlu karşılık artışıyla ise bankalar 3.1 milyar dolar Merkez Bankası’na yatıracak. Böylece Merkez Bankası döviz rezervini daha kalıcı hale getirecek. Merkez Bankası rezervleri son açıklanan 27 Aralık verilerine göre 126 milyar 450 milyon dolar. Ancak bunun önemli kısmı döviz ve altın zorunlu karşılıklardan geliyor.












Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre