Ana içeriğe atla

TÜİK halkın temel ihtiyaçlarını yok saydı

Enflasyon sepetinde gıda, konut ve giyimin ağırlığı azaltılırken, TÜİK’in esas alması gereken bütçe anketleri üç kalemde harcamaların arttığını gösteriyor.


Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) enflasyon sepetini güncelleyerek gıda, konut ve giyimin sepetteki ağırlığını azalttı. Yapılan güncellemeye göre yeni enflasyon sepetinde gıda ve alkolsüz içecekler kaleminin ağırlığı yüzde 23.68’den yüzde 21.77’ye, giyim ve ayakkabı kaleminin ağırlığı yüzde 7.43’ten yüzde 7.33’e, konut kaleminin ağırlığı ise yüzde 15.93’ten yüzde 14.85’e indirildi. TÜİK Başkan Vekili Mehmet Aktaş, gıda grubundaki güncellemenin turist sayısındaki azalmadan kaynaklandığını, yapılan revizyonda veri kaynağının önceki yıllarla aynı olduğunu belirtse de sepetteki ağırlıkları belirlemek için kullanılan Hanehalkı Bütçe Anketleri tam tersini söylüyor. Hanehalkı Bütçe Anketi’ne göre 2015’te gıda, konut ve giyim harcamaları 2014’e göre arttı. Enflasyon sepetindeki ağırlıklar, tüketim ve harcama eğilimlerini tam yansıtmadığı için resmi enflasyon ile hissedilen enflasyon arasındaki makas açılacak. Sade vatandaşın alım gücü zayıflayacak, geliri enflasyon karşısında eriyecek.


Anketler tam tersi
TÜİK’in enflasyon sepetini hesaplama yöntemine göre Hanehalkı Bütçe Anketi, kurumsal nüfus anketi, turizm anketi ve idari kayıtlardan elde edilen harcama ve ciro bilgileri toplanıyor. TÜFE ağırlıklarına temel oluşturan Hanehalkı Bütçe Anketi’nde bir önceki yıl hariç olmak üzere son üç yılda elde edilen sonuçlar esas alınıyor. Yani bu yıl için açıklanan ağırlıklarda 2013, 2014 ve 2015 verilerinin kullanılması gerek. Bu verilere bakıldığında ise gıda ve alkolsüz içeceklerin toplam harcamalardaki payının 2014’teki yüzde 19.7’den 20.2’ye, giyim ve ayakkabının yüzde 5.1’den 5.2’ye, konut ve kiranın yüzde 24.8’den yüzde 26’ya yükseldiği görülüyor. Önceki sepet ve yeni sepette kullanılan üç yılın ortalaması dikkate alındığında ise pay gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 19.7’den 19.9’a, konut ve kirada 25.2’den 25.26’ya çıkarken giyim ve ayakkabıda yüzde 5.26’dan 5.20’ya düşüyor.

Güvenilirlik zedeleniyor
Atılım Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ümit Akçay, TÜİK’in enflasyon sepeti ile ilgili yaptığı düzenleme, tıpkı milli gelir hesaplarının revizyonunda olduğu gibi açıklanmaya muhtaç olduğuna işaret etti. Akçay, gazetemize yaptığı değerlendirmede “Özellikle on dönemde yaşadığımız kur şoklarının enflasyona yansımasının beklendiği, yani enflasyonun çift hanelere çıkmasını beklediğimiz bir dönemde bu değişikliğin yapılması, moda deyimle ‘zamanlama manidar’ dedirtiyor. Enflasyonu ölçümü, TÜİK’in yaptığı anketlerle yapılıyor. Bildiğim kadarıyla Hanehalkı Bütçe Anketi’nde bir değişiklik olmadı. HBA’da gıda ve konutun payı artarken bunun neden enflasyon hesaplamasına yansıtılmadığının açıklanması gerek” diye konuştu.

Sokağınki farklı
Resmi verilerin güvenilirliğinin sorgulanmasının ‘çok tehlikeli bir gidişat’ olduğunu vurgulayan Akçay, “Bu TÜİK’in son yaptığı iki düzenleme kurumun güvenilirliğini zedeliyor. Bir de meselenin ekonomi yönetimi boyutu var. Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek’in ‘asla olmayacak’ dediği değişiklik gerçekleşmiş oldu. Bu durumda ekonomi yönetiminde direksiyonda kimin olduğu sorunu ortaya çıkıyor” dedi. KapitalFX Araştırma Uzmanı Yazal Kurgut ise ağırlığı en çok azaltılan kalemin gıda ve alkolsüz içecekler; en çok arttırılanın ise ulaştırma olduğunu belirterek “Kurdaki ve petrol fiyatlarındaki yükseliş 2017’de enflasyonda artışa neden olacak. Buna 2017’de çift haneli rakamlarda seyretmesini beklediğimiz işsizlik de eklenince, hanehalklarının gelirlerinde gerileme olacak. Gelirlerinde azalma olan hanehalklarının bütçelerinde gıda gibi temel ihtiyaç olan kalemlerin ağırlığı artacak. Bu da kağıtlara ve sokağa yansıyan enflasyonun birbirinden ayrışmasına neden olacaktır” yorumunda bulundu. Mevsimsel ürünlerde sabit ağırlığa geçilmesiyle ilgili ise Kurgut “Okulların açıldığı eylül ayında hanehalklarının bütçesinde eğitim ve buna ek olarak giyim ve ayakkabı kalemleri daha fazla ağırlığa sahip olacaktır. Ancak yeni yöntemde bu etki göz ardı ediliyor. Bu açıdan yeni yönteminin sonuçlarının gerçeklikten daha uzak olacağını düşünüyoruz” dedi.




Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre