Ana içeriğe atla

Dr. Kıyamet: Yerli otomobil projesi Türkiye için gereksiz

Yatırım uzmanı Faber, ‘yerli oto’ projesinin ekonomi için gereksiz olduğunu söyledi. Faber’e göre Türkiye, liranın düşüşüne karşı adım atmıyor. Bu yüzden en kırılgan ülkelerden biri.



Uluslararası finans piyasalarında “Dr. Kıyamet” olarak tanınan ünlü yatırım uzmanı Mark Faber, çok tartışılan yerli oto projesinin Türkiye ekonomisine bir faydasının olmayacağını söyledi. Sermaye Piyasaları Kongresi’nde bir konferans vermek için İstanbul’a gelen Faber gazetemizin sorularını yanıtladı. Türkiye’nin uluslararası yatırımları çekecek hiçbir şey yapmadığını söyleyen Faber “Bu şartlarda neden Türkiye’ye gelsinler ki” dedi.

Türkiye ekonomisindeki risklerden yerli otoya, Fed’den IŞİD tehdidine kadar pek çok konuyu değerlendiren Faber’in yorumları şöyle:

Yatırımcı güvensiz
- Türkiye ekonomisinin kırılgan olduğunu düşünüyor musunuz, neden?
Türkiye elbette en kırılgan ülkelerden biri. Türk Lirası Brezilya Reali’nden sonra en fazla değer yitiren para birimi. Brezilya Reali son 12 aydır gelişmekte olan ülke para birimleri arasında en kötü performansı gösteriyor. Türkiye de Brezilya’yı takip ediyor. Türkiye’nin büyük bir ticaret açığı ve yüksek bir cari açığı var. Bu, Türkiye’ye gelmek isteyen yabancı yatırımcılar için güvensizlik kaynağı. Bu nedenle kırılgan.

Merkez seyrediyor
- Türkiye ekonomisi için en büyük risk sizce nedir?
Türkiye’nin en büyük riski Merkez Bankası’nın bağımsızlığı ile ilgili. Merkez Bankası faizleri yükseltmek istiyor. Türk Lirası’ndaki düşüşün önüne geçmek için Merkez’in para politikasını daraltması gerek. Türkiye buna karar vermek zorunda. Faiz artışı tabi ki mal piyasasında kısa dönemde acı sonuçlara yol açabilir. Çünkü güçlü ve para yüksek faiz, emlak piyasası, hisse senetleri ve tüketim için ilk etapta çok iyi olmaz.



Ancak benim görüşüme göre bunun alternatifi yani para biriminin daha fazla düşüşüne izin vermek daha kötü sonuçlara yol açar. Problemleri çözmez, sadece erteler. Çünkü halk arasında hoşnutsuzluğa neden olur. Yurttaşlar daha yüksek enflasyonla karşılaşır ve bu uzun dönemde daha düşük ücretler anlamına gelir. Bu yüzden en büyük risk bence para biriminin değerinin  düşüşüne karşı hükümetin ve özellikle Merkez Bankası’nın hiçbir şey yapmak istememesi. Bu da sorunu daha da büyütüyor.

- Fed faizleri bu yıl artıracak mı? Türkiye bundan nasıl etkilenecek?
ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faizleri bu yıl yükselteceğine inanmıyorum. Yükseltirse de bu çok küçük oranda olur. Bundan da şüpheliyim. Çünkü Fed, küresel ekonomideki seyrin üç ay öncesinde tahmin edildiği gibi gerçekleşmediğini gördü. Zayıflamıyor ama güçlenmiyor da. ABD ekonomisi için de aynı şey geçerli. Yanlış ya da doğru yapıyorlar demiyorum. Bu ortamda faizleri yükseltemeyeceklerini biliyorlar.

Frankenstein büyüdü
- Artan terör riski piyasaları nasıl etkiler?
Bence yatırımcılar artık IŞİD gerçeği ile yaşamak zorunda. 30 Yıl Savaşı’nı yeniden başlattılar. Yatırımcılar ayrıca IŞİD’in temelde ABD, Suudi Arabistan ve belki başka ülkeler tarafından Ortadoğu’da yükselen Şii gücüne karşı yaratıldığını da bilmeli. Şimdi küçük Frankenstein büyüdü ve kocaman oldu. Artık kontrol edilemiyor. Bu da tansiyonun artmasına neden oluyor. Biliyorsunuz Rusya Suriye’ye girdi. Ve ABD gibi iki yüzlü politikaları değiştirecek zorlayıcı bir sistemleri de yok.

Avrupa mı Asya mı karar vermeli
Temelde ABD’nin bir karakolu olan Türkiye de bir gün karar vermek zorunda kalacak. Siyaseten Batı Avrupa’ya mı Asya’ya mı yakınlaşmak istiyor buna karar vermek zorunda.

- Türkiye piyasalarının seyrini daha çok iç faktörler mi dış faktörler mi belirliyor?
Günümüzde piyasaları hem yerel faktörler hem de uluslararası faktörler etkiliyor. Çünkü birbirine bağlı küresel bir dünyada yaşıyoruz. Uluslararası sermaye akımları bunu belirliyor. New York’taki bir portföy yöneticisinin Brezilya, Türkiye, Endonezya, Çin ya da Hindistan’da yatırım portföyü olsun. Türkiye’ye yatırım yapmak zorunda değil. Bu şartlarda Türkiye, yatırımcı için çekici olmak zorunda ki gelsin. Ben şu anda Türkiye’nin çekici olmak için bir şey yaptığını düşünmüyorum.

- Peki Türkiye’nin yerli oto projesi konusunda düşünceleriniz neler?
Bunun gerekli olduğunu düşünmüyorum. Kârlıysa neden olmasın ama eğer devlet subvanse edecekse bu ekonomi için mutlaka olumlu değil. Eğer özel şirket yapıyorsa, bunu kârlı görüyorsa yapabilir. Ancak işin içine devlet giriyorsa ve kârlı değilse bunun bir faydası olmaz.

 İstanbul’un alt yapısı yetersiz
Sermaye Piyasaları Kongresi’nde de konuşan Mark Faber,  İstanbul’un yabancı yatırımcıyı tatmin edecek bir altyapıya ulaşması gerektiğinin altını çizerek, “Örneğin trafik İstanbul’da çok ciddi bir sorun. Bir yerden bir yere gitmek çok uzun zaman alıyor. Hükümetin ve özel sektörün birinci önceliği ve sorumluluğu İstanbul’un fiziksel ve altyapısal sorunlarını çözmek olmalı” dedi.

İstanbul’un bölgesel bir finans merkezi olma yolunda potansiyel konumunu değerlendiren Faber, “İstanbul, Ortadoğu ve Orta Asya bölgesi için değerlendirildiğinde böyle bir potansiyel taşıyor. Ancak Londra, NewYork, Şanghay, Hong Kong gibi merkezlere baktığımızda İstanbul’un kısa vadede bu merkezlerle karşılaştırılamayacağını görüyoruz” yorumunu yaptı.

“Türkiye’de dış ticaret açığı, cari açık ve enflasyonun yüksek olması aşırı tüketimden kaynaklanıyor” diyen Faber, 2010 yılından beri TL’nin, dolar karşısında yüzde 50 değer kaybettiğini dile getirdi. Faber, Türkiye’de çok fazla bürokrasi ve düzenleme olduğunu belirterek, “Tüm bunlar basitleştirilse ve iş adamları bu engellerden kurtulup kendi işini yapabilirse ekonomi çok daha iyi durumda olur” diye konuştu.




Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre