Ana içeriğe atla

Enflasyon 'topyekün' arttı: Yeni rekor %25.24


Enflasyon ekim ayında tahminlerin üstünde yükselerek yüzde 25’i geçti ve 2003’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Veriler, zabıta tedbirlerle enflasyonun düşmediğini gösterdi. Enflasyonla Topyekün Mücadele Programı sadece ulaştırma fiyatlarında sınırlı düşüş sağladı. Artan enerji fiyatları ve üretici maliyetlerindeki yükseliş gelecek dönemde enflasyondaki yüksek seyrin habercisi.




dokuz8HABER/Pelin Ünker (@pelinunker)

Tüketici Fiyatları Endeksi'nin (TÜFE) eylülde yaşanan yüzde 6.3’lük sürpriz yükselişin ardından devam eden kur baskısı ve yüksek enerji fiyatlarının etkisiyle ekim ayında da yüzde 2.64 ile beklentilerin üzerinde yükseldi. Böylece yıllık enflasyon son 15 yılın yeni rekoru olan yüzde 25.24’e çıktı. Verilere göre Enflasyonla Topyekün  Mücadele Programı enflasyonu dizginlemeye yetmedi. Kurlardaki yükselişe hızlı tepki veren tüketici fiyatlarına, düşüş aynı hızda yansımıyor.

Eylül ayında enflasyon yüzde 24.52 ile rekor kırmıştı. Ekonomistler ekimde yüzde 2 artışla enflasyonun yatay seviyede kalmasını bekliyordu. Merkez Bankası'nın yılsonu enflasyon tahmini yüzde 23.5 seviyesinde bulunuyor.



Sadece ulaştırma düştü
Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı verilere göre enflasyon geçen yılsonuna göre yüzde 22.56 oldu. Ev eşyası grubu yüzde 37.92’lik yükselişle yıllık artışta başı çekerken, aylık en yüksek artış yüzde 12.74 ile giyim ve ayakkabı grubunda gerçekleşti.

TÜFE’de, yıllık bazda ulaştırma yüzde 32, çeşitli mal ve hizmetler yüzde 31.5, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 29.26 ve konut yüzde 25.72 ile artışın yüksek olduğu diğer ana harcama grupları oldu.

Enflasyonla Topyekün Mücadele Programı, temel mal gruplarındaki aylık fiyat artışlarına göre sadece ulaştırma kaleminde düşüşe yol açmış görünüyor. Ana harcama grupları itibarıyla aylık düşüş gösteren tek grup yüzde 0.85 ile ulaştırma olurken, ekimde konutta yüzde 4.15, ev eşyasında yüzde 3.44, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 3.22 ve eğlence ve kültürde yüzde 2.07 artış gerçekleşti.

Çocuk kabanı ilk sırada
Ekim 2018’de endekste kapsanan 407 maddeden 328’inin ortalama fiyatı arttı, 42 maddenin ortalama fiyatlarında değişim olmazken 37 maddenin ortalama fiyatları düştü.

Fiyatı aylık bazda en fazla artan ürün yüzde 41.21 ile çocuk kabanı olurken bunu, yüzde 40.64 ile kadın kazağı, 40.16 ile erkek montu, 30.71 ile erkek botu ve yüzde 30.47 ile domates izledi.

Gıda enflasyonu da yüzde 29.26 ile yüksek seviyede kalmayı sürdürüyor. Gıdada iyileşme sağlamak için tarım sektöründe yapısal adımların hızlı bir şekilde hayata geçirilmesi gerekiyor. Öte yandan hükümetin açıklamış olduğu vergi indirimlerinin otomotiv, mobilya, beyaz eşya, konut sektörlerinde talebi öne çekerek veya ertelenmiş talebi yeniden öne aldırarak talep kanalı üzerinden enflasyonist risk yaratma olasılığı bulunuyor.

Enerji üreticiyi vurdu
Eylülde yıllık bazda yüzde 46'yı aşan Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) artışı ise, ekimde yüzde 45.01 olarak gerçekleşti. Ancak üretici fiyatları her ne kadar sınırlı gerilese de ÜFE ile TÜFE arasındaki makas 20 puan ile oldukça açık olmayı sürdürüyor. ÜFE ile TÜFE arasındaki açıklık halen maliyetlerin yüksek kısmının üretici tarafında biriktiğini, tüketici tarafına ise henüz tam olarak yansımadığını gösteriyor. Üretici fiyatlarındaki artış sonraki dönemlerde tüketici fiyatlarına yansıyor. Dolayısıyla Yİ-ÜFE’deki yüksek seyir bir sonraki dönem enflasyonun da yüksek seviyelerde kalacağının bir göstergesi. Verilere göre Yİ-ÜFE, bir önceki aya göre yüzde 0.91, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 40.22 arttı.

Üretici fiyatlarındaki artışta ise yükselen petrol fiyatlarının etkili olduğu görülüyor. Sektörlere göre aylık en fazla artış; yüzde 20.78 ile ham petrol ve doğal gaz, yüzde 8.62 ile elektrik, gaz üretim ve dağıtımı, yüzde 7.33 ile ağaç ve mantar ürünlerinde (mobilya hariç) gerçekleşti.

‘Zaman kazandıracak’
Londra merkezli Bluebay Asset Management Stratejisti Timothy Ash, enflasyonla ilgili yaptığı değerlendirmede, reel GSYH’de baskıya işaret eden verilerin, Türkiye’nin sert bir inişe doğru ilerlediğini gösterdiğini belirterek “Enflasyon verilerinin hayal kırıklığına uğratmaya devam etmesi halinde TCMB'nin politika faizlerini tekrar yükseltmek zorunda kalacağını düşünüyorum. Bu da durgunluğu daha da derinleştirecektir. Ekim ayı enflasyon verisi çok daha kötü bir tablo ortaya koyabilirdi, mevcut veriler Merkez Bankası’na biraz zaman kazandıracak” dedi.

GCM Menkul Kıymetler Araştırma Uzmanı Enver Erkan ise “Enflasyon, faizin üzerinde kalmaya devam ediyor, bu kapsamda enflasyonist risklerin yakın vadede ve önümüzdeki birkaç ayda devamlılığını sürdürecek olması itibariyle sıkı para politikasının devamını bekleriz” diye konuştu.


SEFALET ARTIŞI SÜRÜYOR
Son enflasyon rakamlarıyla birlikte Türkiye’de sefalet de artmış oldu. Türkiye, Sefalet Endeksi’nde AKP öncesi döneme bir adım daha yaklaştı. Endeks, ABD’li iktisatçı Arthur Okun’un hesaplamasına göre 36.04, iktisatçı Steve Hanke’ye göre 48.64 oranına yükseldi. Bir önceki enflasyon verisine göre endeks değeri Okun’a göre 35.3, Hanke’ye göre 47.92 seviyesindeydi. Buna göre Türkiye, Kırılgan Beşli içinde kırılganlığını en fazla artıran ülke olmayı sürdürüyor. 







Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre