Ana içeriğe atla

EYT için kapılar tamamen kapandı mı?

"Emeklilikte Yaşa Takılan" (EYT) üç milyon kişiyi ilgilendiren düzenlemenin bu hafta TBMM'de ele alınması bekleniyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın konuya sıcak bakmadığı biliniyor. MHP'nin takınacağı tavır kritik önemde.

 
Pelin Ünker / İstanbul 
©Deutsche Welle Türkçe 

Türkiye'de Emeklilikte Yaşa Takılanların (EYT) sayısı 3 milyonu aşıyor. Bunlardan biri de Serpil Hanım. 49 yaşındaki insan kaynakları müdürü 1994'te sigortalı olmuş, 24 yıldır çalışıyor. Emekli olmasına iki yıl var. "Yine şartlar değişmezse” diye serzenişte bulunuyor... "İşe girdiğimde 20 yıl ve 5 bin iş günü isteniyordu emeklilik için. Verilmiş haklarım geri alındı. 42 yaşında emekli olacakken şimdi 51 yaşında olacağım. Prim günümü önce 5 binden 5 bin 100 güne çıkardılar. Sonra 5 bin 400 oldu, ardından 5 bin 720 gün oldu. 51 yaşıma gelene dek primim yine artmazsa iki yıla emekli olacağım” diyor Serpil Hanım.
En büyük kaygısı ise işsiz kalmak. "Ben şimdi işten çıkmış olsam nasıl iş bulacağım” diye soruyor ve ekliyor: "Devlet yeni mezunu işe alana teşvik veriyor. Tabii ki şirketler gençleri işe alır. 20-30 yaşındaki insanlar işsiz geziyor, 50 yaşındakini kim işe alsın. İşsizlik maaşı var ama aldığın maaşın yarısını veriyor o da 10 ay. Avrupa ve Amerika'da da 60-65 yaşında emekli olunuyor. Ama oradaki standartlarla buradakiler bir değil.”
İnsan Kaynakları Müdürü Serpil Hanım
İnsan Kaynakları Müdürü Serpil Hanım
1999 yılındaki düzenleme
17 Ağustos 1999 depreminin hemen ardından yapılan sosyal güvenlik reformu, emeklilik konusunda binlerce çalışanın mağduriyetine yol açtı. IMF ile stand-by anlaşması yapan DSP-MHP-ANAP hükümeti tarafından 25 Ağustos 1999'da çıkarılan yasa, bu tarihten önce sigortalı olanlara da uygulandı. Binlerce kişi, işe başladığı tarihe göre tüm şartları yerine getirse de yaşı beklediği için emekli olamadı. 1999'da emeklilik yaşı önce 58-60'a (kadın-erkek) yükseltildi.
Buna göre 1999 öncesi işe girenler, 5 bin ile 5 bin 975 gün arasında değişen prim ödeme gün sayısına ve kadınlarda 38-56, erkeklerde 44-58 arasında değişen yaşa göre emekli olabiliyor. 1999-2008 arasında işe başlayanlar 58-60 yaşında ve 7 bin prim günü, 2008-2036 arası 58-60 yaş ve 7 bin 200 prim günüyle emekliliğe hak kazanıyor. 2036 yılından sonra ise kademeli olarak yaş artıyor ve 65'e kadar çıkıyor. Öte yandan yaş haddinden emekli olabilmek için 3 bin 600 gün prim ödemek yetiyor. Bu da 12,7 yıl yapıyor. Düzenlemeden faydalanmak için kadınların 58, erkeklerin 60 yaşına gelmesi yeterli görülüyor.
Meclis gündeminde
1999'dan bu yana sorun aralıklarla gündeme geldi ama bir çözüme kavuşmadı. Yerel seçimlere sayılı zaman kala ise bu mağduriyetin çözüleceği beklentisi oluştu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, EYT'nin bütçeye yıllık 26 milyar TL yük getireceğini ve bu yüzden kabul edilemeyeceğini dile getirse de konu gelecek hafta yeniden meclis gündemine taşınacak. DW Türkçe'ye bilgi veren CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer'in danışmanı Nur Bellek, parti milletvekillerinin bütçe görüşmeleri sırasında EYT'nin yeniden tartışmaya açılmasını talep edeceklerini söyledi. Ömer Fethi Gürer daha önce hem 26. hem de 27. yasama yılında konu hakkında kanun teklifi vermişti. Bu kez kanun teklifi vermek yerine sorunları sözlü olarak dile getireceklerini ifade eden Bellek, muhalefet partilerinin çözüme kavuşuncaya dek konuyu gündemde tutacaklarını, yerel seçimlerden önce bu mağduriyetin kademeli de olsa giderileceğini düşündüklerini söyledi.
MHP İstanbul Milletvekili Arzu Erdem de MHP Lideri Devlet Bahçeli'nin talimatıyla temmuz ayında EYT ile ilgili kanun teklifi vermişti. CHP, İyi Parti ve MHP yaşa takılanlarla ilgili kanun teklifleri verirken HDP, bu teklifleri destekleyeceğini açıklamıştı. Ancak MHP son anda tavrını değiştirdi. 25 Ekim'de İyi Parti'nin TBMM'de araştırma komisyonu kurulması teklifi ikinci turda MHP milletvekillerinin çekimser oy kullanmasıyla reddedildi. CHP grubunun, ekim başında kanun tekliflerinin görüşülmesi için TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu'na yaptığı toplantı çağrısı ise yanıtsız kaldı. Meclisteki tartışmalar sırasında AKP Grup Başkanvekili Cahit Özkan, emeklilikte yaşa takılanlar diye bir kavramın dünyanın hiçbir yerinde olmadığını, AKP'nin çalışan gençlik istediğini söyledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan "Bizim kitabımızda yorgunluğun, yılgınlığın, tembelliğin yeri yoktur. Sosyal güvenlik sistemimizde bunu tasvip etmiyoruz" diye noktayı koydu.
Erdoğan ve AKP'nin EYT yasasına sıcak bakmasa da 24 Haziran seçimleri sonrası muhalefet partilerinin sandalye sayısı yasa teklifini geçirmeye yetiyor. Dolayısıyla EYT ile ilgili yeni gelişmelerde yine MHP'nin kilit rolü olacak. Eğer MHP tavrını değiştirmezse devlet bütçesinin 60 milyar lira açık verdiği bu dönemde AKP'nin yasayı kabul etmesi zor görünüyor.
Türkei Istanbul Gemüseladen (picture-alliance/dpa/R. Hackenberg)

Aile yardım sigortasına vurgu
DW Türkçe'ye konuşan sosyal güvenlik uzmanı Ali Tezel ise Türkiye'de EYT'lerin iş bulamadığı zaman ortada kaldığını belirtiyor. Tezel, "Almanya'da da emeklilik yaşı 65 ama iş bulamazsa aile yardımı sigortası var. Türkiye'de yok. Bu yüzden emeklilik yaşı çok yüksek” diyor.
Tezel'e göre sıkıntılar bununla sınırlı değil. Sistemde 1999 öncesi, 1999-2008 arası ve 2008 sonrası diye üç farklı dönem olduğunu belirten Tezel "En kötü dönem de AKP'nin olduğu 2008 sonrası. Bir asgari ücretli 1999'dan önce emekli olduğunda 2 bin 800 lira emekli maaşı alırken, 1999-2008 arasında 1400-1500, 2008 sonrasında olursa 900 lira maaş alıyor. Çünkü 2000 ve 2008'de prim bağlama oranları düşürüldü. Şu an Türkiye'de asgari ücretin altında maaş alan emekliler var. Sistem baştan aşağı değişmeli. Toplumun tüm kesimlerince tartışılmalı” diyor.
Yaşa takılan çalışanların 28 Şubat 2014'te EYT Derneği'ni kurduklarını hatırlatan Tezel, dernek iyi örgütlenirse yerel seçimler öncesinde düzenlemenin gündeme gelebileceğini düşünüyor. Tezel'e göre düzenlemenin maliyeti 30-35 milyar lirayı bulabilir.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre