Ana içeriğe atla

#ParadisePapers: 'Esas'lı off-shore

Paradise Papers’a göre Esas Holding, Büyük Britanya’daki alışveriş merkezlerini Jersey’de zengin ailelerin tercih ettiği tröstler üzerinden alırken, bu şekilde gelirlerini gizleyebiliyor.


Appleby kayıtları Türkiye’nin en zengin ailelerinden Sabancı’ya da uzandı. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının, off-shore hizmet sağlayıcıları Appleby ve Asiaciti ile, gizlilik politikası uygulayan 19 farklı yargı alanındaki hesaplarını ifşa eden Paradise Papers’ta, Esas Holding’in sahipleri olan Şevket Sabancı, Ali İsmail Sabancı, Zerin Sabancı Hayırlı, Emine Sabancı Kamışlı, Kazım Köseoğlu ve Can Köseoğlu isimleri de geçiyor. Belgelere göre Sabancılar’ın Büyük Britanya’da satın aldığı alışveriş merkezlerinin izlerine Jersey’de rastlamak mümkün. Aile, Manş adalarından biri olan Jersey’de kurulu Tartan Nominee Limited, Tartan Property (No: 2) Limited, Tartan Property Limited, Tartan Holding Company (No.2) Limited, Scottish Retail Property GP Limited, Aberdeen Shopping Centre No: 2 Limited ve Aberdeen Shopping Centre Limited ve City Wall Holdings Limited şirketleriyle bağlantılı görünüyor.


Varlıklı aileler
Süddeutsche Zeitung tarafından elde edilip Cumhuriyet’in de medya ortağı olduğu Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu (ICIJ) ile paylaşılan belgelere göre Sabancılar, Jersey’de tröstler üzerinden çok sayıda yatırım yapıyor. Tröstler dünya çapında pek çok varlıklı aile tarafından kullanılıyor. Bir tröst, varlıkların yasal mülkiyetini, bu varlıkları başkaları (hak sahipleri) için faydalı tutmak adına elinde bulunduruyor. Sabancı ailesi de Appleby Trust Limited tarafından yönetilen ve hâlâ aktif görünen şirketlerde ‘son hak sahibi’ olarak kaydedilirken, söz konusu şirketlerin perakende ve gayrimenkul sektörüne yoğunlaşması dikkat çekiyor. Sabancı ailesi, Appleby’ın Eylül 2014 kayıtlarında, Scottish Retail Property GP Limited adlı şirkette hak sahibi olarak görünüyor. Bu şirketin Aberdeen Shopping Centre No: 2 Limited, Aberdeen Shopping Centre ve City Wall Holdings olmak üzere üç hissedarı var. Belgelere göre Şevket Sabancı, Emine Kamışlı, Ali İsmail Sabancı, Zerin Sabancı, Can Köseoğlu ve Kazım Köseoğlu; Aberdeen Shopping Centre No: 2 Limited ve Aberdeen Shopping Centre Limited şirketleri vasıtasıyla Scottish Retail Property Limited GP Limited şirketinin esas sahibi.


İskoçya’da iki AVM
Yine aile Tartan Nominee adlı şirkette hak sahibi görünürken Tartan Holding Company (No: 2) Limited, Tartan Nominee’nin hissedarı olarak kaydedilmiş. Özetle Tartan Nominee’nin hissedarı Tartan Holding Company (No: 2) Limited olarak görünse de arka planda yine Sabancılar bulunuyor. Appleby Trust Limited’in kayıtlarında benzer çok sayıda örnek var. Yine Tartan Holding Company (No:2) Limited ve Tartan Property (No:2) Limited üzerinden Tartan Property Limited’in sahibi Sabancılar. Diğer yandan aileye ait oldukları belgelerde gözüken Aberdeen Shopping Centre No: 2 Limited ve Aberdeen Shopping Centre Limited şirketlerinin İskoçya’nın liman şehri Aberdeen’deki iki alışveriş merkezinin satışıyla ilgili olduğu anlaşılıyor. Ekim 2013’te fon yöneticisi F&C Reit, kamuya açık kaynaklara göre, Aberdeen’deki The Bon Accord ve St Nicholas alışveriş merkezlerini The Scottish Retail Property Limited Partnership’ten (SRPLP) satın aldı. Satış anlaşması 189 milyon pound olarak kayda geçti. Appleby belgelerine göre SRPLP, Scottish Retail Property GP Limited’in partneri.


Arka planda
Söz konusu alışveriş merkezlerinin satışıyla ilgili direkt olarak Sabancı ailesinin ismi telafuz edilmezken, iki alışveriş merkezi ile ilgili bilgiler Esas Gayrimenkul’ün web sitesinde yurtdışı projeler arasında yer alıyor. Appleby belgeleri ise bu satın alımın ayrıntılarını ortaya koydu. Meğer Sabancı ailesi F&C Reit ortaklığıyla vergi avantajından faydalanarak alışveriş merkezlerini off-shore şirketler üzerinden almış. Belgelere göre, Şevket Sabancı, Emine Kamışlı, Ali İsmail Sabancı, Zerin Sabancı, Can Köseoğlu ve Kazım Köseoğlu’nun çok sayıda emeklilik fonuna yatırım yaptığı da görülüyor. Kamuya açık kaynaklarda Jersey’deki şirketlerle Sabancılar’ın bağlantısı bulunmuyor. Esas Holding’in bağlı şirketleri arasında bu şirketler yine yok. Esas Holding ve Sabancı ailesi konuyla ilgili sorularımıza yanıt vermedi.

Portre: Şevket Sabancı
Esas Holding Yönetim Kurulu Başkanı Şevket Sabancı, İngiltere’nin en zenginleri arasında yer alıyor. Sabancı, İngiliz Sunday Times’ın 2011’de yayımladığı zenginler listesinde 650 milyon sterlin’lik servetiyle 114’üncü sırada yer almıştı. Yüksek tahsilini İngiltere’de Manchester Üniversitesi’nde tekstil mühendisi olarak tamamlayan Şevket Sabancı, 1980 yılından itibaren Sabancı Topluluğu’nu yurtdışında temsil etti. Sabancı ailesinin ikinci nesil temsilcilerinden olan Şevket Sabancı, Vaksa’nın kurucuları arasında yer aldı. Şevket Sabancı, 2000 yılında Sabancı Holding’deki hisselerini satarak oğlu Ali Sabancı ve kızı Emine Sabancı Kamışlı ile birlikte Esas Holding’i kurdu.


Vergiden kaçınmanın yolu
Esas Holding’e bağlı Esas Gayrimenkul’ün web sitesinde yazan bilgilere göre, holdingin Büyük Britanya’daki projeleri “Freshney Place, Alhambra Mall, Summit House, 12 Stanhope Gate, Kensington Portfolio, Theobalds Road, Lea Shopping Center, Stevenage Retail Center, Parkgate Retail Park, Fitzroy House, Manchester, Clifton Moor Retail Park, Westgate Retail Park, Bon Accord & St Nicholas, Westwood Gateway Retail Parks şeklinde sıralanıyor. Esas’ın Büyük Britanya’daki satın alımlarında kamuya açık kaynaklarda kendi isminin geçmemesi dikkat çekiyor. Örneğin web sitesinde tanıtılan 15 proje arasında bulunan Lea Shopping Center 2009’da 29.1 milyon poun’da yine F&C Reit üzerinden satın alınmış. Esas Holding’in kendi tanıtımına göre Büyük Britanya’daki 7 alışveriş merkezi ve 8 ofis binasının satın alımı F&C Reit aracılığıyla gerçekleşmiş. F&C Reit, Appleby kayıtlarında Sabancılar’a ait şirketlerin ise yetkilisi olarak görünüyor. Bu da Jersey’deki şirketlerin Büyük Britanya’daki gayrimenkul yatırımları için alındığı izlenimi veriyor. Böylece kira gelirleri üzerinden Büyük Britanya’ya ödenecek vergiler kısıtlanabiliyor ya da satıldıklarında sermaye kazançları vergisinden kaçınılmış oluyor.

Tartışmalı isimler
Rıza Sarraf: Rıza Sarraf’ın ABD’de New York Güney Bölge Savcısı Preet Bharara’nın başlattığı soruşturma dosyasında da geçen RZA Yachting Limited isimli denizcilik şirketi de belgelerde yer alıyor. Malta merkezli RZA Yachting 20 Ağustos 2012’de kurulmuş. Soruşturma dosyasına göre bu şirkete ve Delaware merkezli Royal Türk LLC.’ye kayıtlı yedi adet deniz taşıtı bulunuyor. International Maritime Organization verilerine göre 60 Years isimli Malta bayraklı yat RZA Yachting şirketi üzerine kayıtlı görünüyor. Şirket ise halen aktif.

Yavuz Çizmeci : Adı çok sayıda uçak kazasıyla anılan Sultan Havayolları ve Focus Havayolları’nın kurucusu Yavuz Çizmeci, Appleby belgelerine göre, ACT Havayolları üzerinden off-shore şirket almış. Bu şirketin ortaklarından biri de adı Babek Zencani ile anılan, Onur Air’in eski sahibi Hamit Cankut Bagana. Çizmeci’ye ait uçaklardan biri 2007’de Isparta’da düşmüş, Çizmeci yaşanan bu kaza nedeniyle 11 yıl 8 ay hapis cezası almıştı. Bir diğer uçak kazası bu yıl Bişkek’te yaşandı. Düşen uçak ACT Havayolları’na aitti. ACT’nin önce Çizmeci’ye ait olduğu iddia edilse de şirket daha sonra açıklama yaparak bunu yalanladı. Ancak kime ait olduğu açıklamada yer almadı.

http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/yazi_dizileri/863844/_Esas_li_off-shore.html 











Yazı dizisinin dördüncü bölümü: Paralar deplasmanda

Yazı dizisinin beşinci bölümü: Cennetin altın müşterisi


Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre