Ana içeriğe atla

Kara para rekoru

Kara parada 12’nciliğe yükselen Türkiye’de, 17-25 Aralık yolsuzluk skandalının yaşandığı 2013’te yasadışı ticaret 154.3 milyar dolara çıktı.


Yolsuzluğa karşı uluslararası duyarlılığı artırmaya yönelik çalışmalar yapan ABD’li Global Financial Integrity’nin (Küresel Finansal Dürüstlük Örgütü - GFI) Aralık 2015’te yayımlanan “Gelişen Ülkelerden Yasadışı Sermaye Akımları” raporuna göre, 2004-2013 arasındaki 10 yıllık süreçte Türkiye’den 154 milyar 508 milyon dolar yasa dışı yollarla yurtdışına çıkarılarak aklandı. Aklanan kara para miktarı da yıllık ortalama 15 milyar 450 milyon dolara ulaştı.

12. sıraya çıktı
Rapora göre Türkiye, kara para aklamada 149 ülke arasında 12. sırada yer aldı. Yolsuzluk ve rüşvet skandallarıyla sarsılan Türkiye de kara para aklama konusunda pek çok dünya ülkesini geride bıraktı. Ukrayna, Irak, Bengladeş, Katar, Mısır, Venezüella sıralamada Türkiye’nin altında yer alıyor. 2003-2012 yıllarını kapsayan geçen yılki raporda Türkiye kara para aklamada 35.6 milyar dolarla 145 ülke arasında 26. sırada yer alıyordu. Buna göre Türkiye 1 yılda 14 basamak yükseldi.



Türkiye’den yasadışı sermaye çıkışı 2004’te 9 milyar 677 milyon dolar iken bu rakam 2005’te 12 milyar 393 milyon dolar, 2006’da 11 milyar 50 milyon dolar, 2007’de 17 milyar 237 milyon dolar, 2008’de 18 milyar 435 milyon dolar, 2009’da 11 milyar 431 milyon dolar, 2010’da 13 milyar 365 milyon dolar, 2011’de 16 milyar 900 milyon dolar, 2012’de 17 milyar 524 milyon dolara çıktı. 2013’te ise 17-25 Aralık’ta patlak veren yolsuzluk ve rüşvet skandalının kara para aklama rakamlarına yansıdığı görülüyor. Yolsuzluk skandallarıyla sallanan 2013’te 26 milyar 487 milyon dolar ile kara para çıkışı had safhaya ulaştı. Buna göre 10 yıllık toplam rakam 154.5 milyar doları aştı.

Faturasız ticaret
Türkiye’de fatura edilmeyen ticaret rakamlarının büyüklüğü de yasadışı para akışında yolsuzluk ve rüşvetin etkili olduğunu gösteriyor. Fatura edilmeyen ticaret 2004-2013 yılları arasında 154 milyar 273 milyon dolara ulaştı. Bu rakam yıllık ortalama olarak GSYH’nin yüzde 2.4’ünü ifade ediyor. Türkiye faturasız ticarette Çin, Rusya, Hindistan, Meksika, Malezya, Brezilya, Güney Afrika, Tayland ve Endonezya’nın ardından 10. sırada yer alıyor.



Türkiye'ye 345.5 milyar dolar geldi
Raporda incelenen 10 yılda Türkiye’de yüksek faturalandırılan ithalat 93 milyar 35 milyon dolar, düşük faturalandırılan ihracat ise 61 milyar 238 milyon dolar oldu.

Yasadışı yollarla yurt içine 345.5 milyar dolar girerken, yurtdışına 154.3 milyar dolar çıktı.
Türkiye’den yasa dışı yollarla sıcak para çıkışı ise 10 yılda toplam 227 milyon dolar oldu. Yıllık ortalama 23 milyon dolar Türkiye’den çıktı. Yasa dışı yollarla sıcak para çıkışında ilk sırayı ise 272.8 milyar dolarla Çin aldı.

7 trilyon dolar kayıp
Rapora göre 10 yıllık süreçte gelişen ülkelerden çıkan yasadışı sermaye akışı ise 7 trilyon 848 milyar dolara ulaştı. Buna göre bu ülkelerde aklanan para miktarı her yıl yüzde 6.5 arttı. Sadece 2014’te 1 trilyon 90 milyar dolar yasa dışı yollarla gelişen ülkelerden çıkıp kayıplara karıştı. 2003’te bu rakam 465.3 milyar dolardı. Kara para akışı 2011’den bu yana 1 trilyonun üzerinde bulunuyor. 2014’te ise rekor seviyeye ulaştı.Kara para aklamada Çin 10 yılda 1 trilyon 392 milyar dolarla ilk sırada yer alıyor. Çin’i 1 trilyon 49 milyar dolarla Rusya, 528.4 milyar dolarla Meksika izliyor. Rapora göre Asya, son 10 yılda dünya genelinde yasa dışı paranın yüzde 38.8’i Asya’dan çıkıyor. Asya’yı yüzde 25.5 oranla Gelişen Avrupa, yüzde 20 ile Batı Yarımküre, yüzde 8.6 ile Sahraaltı Afrika, yüzde 7.1 ile Ortadoğu ve Kuzey Afrika izliyor. Türkiye de Gelişen Avrupa ülkeleri arasında değerlendiriliyor.



GFI kimdir?
Küresel Finansal Dürüstlük Örgütü (GFI) 2006 yılında kuruldu. Kâr amacı gütmeyen Washington merkezli araştırma şirketi, yasadışı finansal akışların analizini yaparak gelişmekte olan ülke hükümetlerine etkili politika çözümleri konusunda danışmanlık veriyor. GFI’nın Başekonomisti ise göreve gelmeden önce IMF’de Kıdemli Ekonomist olarak görev yapan Dev Kar. 32 yıl boyunca IMF’de çalışan Kar, George Washington Üniversitesi’nden doktora derecesine sahip.






 



Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre