Ana içeriğe atla

Krizden beter

Avro’dan çıkışın eşiğine gelen Yunanistan’ın bankaları kapatıp sermaye kontrolüne gitmesi, piyasalara 2011’den bu yana en kötü gününü yaşattı. Borsalar çakıldı, BİST geriledi.



Yunanlılar dün bankaların ve borsaların kapalı olduğu, ATM’lerin çalışmadığı bir güne uyandı. Her şeye rağmen para çekme umuduyla sabahın erken saatlerinde banka önlerine koşanlar büyük üzüntü yaşarken, ülkenin geleceğiyle ilgili söylenti ve komplo teorileri havada uçuşuyor. Bankaları 6 Temmuz’a kadar kapatma kararı alan ve sermaye kontrolleri uygulamaya başlayan Yunanistan’ın Avro bölgesinden çıkma ihtimali artık gerçekçi bir beklenti olarak görülüyor.

Yunanistan’ın Uluslararası Para Fonu’na (IMF) 1.6 milyar Avro’luk borcunu ödemesi için 24 saatten az süresi kaldı. Reuters’a konuşan bir hükümet yetkilisi, Yunanistan’ın bugün vadesi gelen 1.6 milyar euroluk (1.7 milyar dolar) IMF taksitini ödemeyeceğini açıkladı. Atina, temerrüte düşerse, belki de Avro bölgesinden çıkmasına neden olacak olaylar dizisini başlatmış olacak. Bu da piyasalardaki tedirginliği artırıyor. Yunanistan krizinin etkilerinin mali açıdan zayıf Avro bölgesi ülkelerine sıçrayacağı endişeleri yatırımcılar arasında yayılıyor.

En kötü gün
Avrupa borsaları Yunanistan krizinden dolayı 2011’den bu yana en kötü gününü yaşadı. Avrupa bankalarının hisseleri piyasaların açılmasıyla birlikte keskin şekilde geriledi. İspanya, Fransa ve Almanya’nın büyük bankalarının hisseleri yüzde 6’nın üzerinde geriledi. Portekiz borsası yüzde 5, Almanya ve Fransa yüzde 4, FTSEurofirst 300 endeksi yüzde 3 civarı geriledi. EuroSTOXX 50 endeksi de yüzde 4 ile 2011’den bu yana en büyük günlük kaybını gerçekleştirdi. Yunanistan’da borsa kapalı olsa da ABD’de işlem gören Yunan hisseleri sert geriledi. Atina borsasındaki başlıca hisseleri izleyen Global X FTSE Yunanistan borsa yatırım fonu açılış öncesi işlemlerde yüzde 14’e yakın düşerken, National Bank of Greece’in depo sertifikaları yüzde 30’a yakın geriledi. Borsa İstanbul da yüzde 2.14 düştü. Dolar/TL Asya piyasasında 2.7131’e kadar yükselirken Türkiye’de de 2.70’in üzerinde açıldı. Serbest piyasada dolar 2.6890 TL’den kapandı. Avro/dolar ise gün içinde 1.0968’e kadar indi.

Avrupalı kreditörlerle müzakerelerde iplerin kopmasıyla Atina’nın kısa vadede yeni yardım alması mümkün görülmüyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) da önceki gün Yunan bankalarına desteği arttırmama kararı aldı.

Yunanlılar, Avrupalı kreditörlerin son reform karşılığı yardım paketini 5 Temmuz’da oylayacak. Bankaların ATM’leri ise bugün çalışmaya başlayacak ancak en fazla günde 60 Avro çekmek mümkün olacak.

Juncker’le görüştü
Yunanistan Başbakanı Aleksis Çipras dün Avrupa Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker ile bir telefon görüşmesi yaparak, destek talebini yinelerken, Juncker ise, Yunanlıların referandumda Avrupalı kreditörlerin önerisini reddetmeleri halinde Avrupa Birliği’ne “Hayır” demiş olacaklarını söyledi. Juncker, Atina’nın müzakerelerdeki tutumu konusunda da “İhanete uğramış hissediyorum” dedi.


 

‘Hayır’ çıkarsa bankalar kamuya devredilebilir
Akyatırım Uluslararası Piyasalar Müdürü Gökhan Şen, Yunanistan’da 6 Temmuz’a kadar sürecek banka tatili ile ilgili şunları söyledi: Bankalar geçen hafta yüzde 15-50 arasında ralli yaptıkları için piyasanın pozitif bir senaryoyu fiyatladığını ancak şimdi başka bir tablo ile karşı karşıya olduğumuzu görmek gerekiyor. Bu yüzden borsaların da açılmayacak olması garip fiyatlamaları engellemek bakımından elzem bir gelişme. Sermaye kontrolleri de hesaba katılınca karar daha da anlaşılır hale geliyor.

Bankaların, iki ana fonlama kaynağı var. Mevduat tabanı ve ECB’nin ELA (acil likidite desteği) programı. Yıl başından bu yana mevduatlarda 40 milyar Avro’nun üzerinde erime olması sebebiyle bankalar 89 milyar Avro’ya yakın olan ELA’ya güveniyorlar. Sistemde kalan mevduat büyüklüğü ise 120 milyar Avro olarak tahmin ediliyor. ECB’nin fonlamayı burada dondurması sebebiyle bankalar da yeni risk alamayacaklar ancak zaten sermaye kontrolleri (günlük 60 Avro para çekme limiti vs.) geldiği için şimdilik bir likidite sıkışması beklememeli.

Sermaye yetersiz
Ödeyebilme kabiliyeti kısmına geçersek, bankaların sermaye yeterlilik rasyolarının (SYR) da oldukça yetersiz olduklarını görüyoruz. Dört büyük bankanın 2015 birinci çeyrek sonuçlarına göre SYR sırasıyla Alpha yüzde 8.3, Piraeus yüzde 6.6, NBG yüzde 5.8 ve Eurobank yüzde 4.9’da.

Referandumda bir hayır oyu çıkması ile beraber bankaların kamuya geçme riski artacaktır. Ancak baz senaryomuz olan evet oyu ile beraber sistemin zaman içinde normale dönmesi beklenebilir.

Türkiye’yi etkilemez
Yunan bankalarının 1 hafta kapalı kalmasının Türkiye’deki bankaları ve şirketleri çok fazla etkilemeyeceğini belirten Şen, “Ödemeler biraz aksayabilir ama Yunanistan ile ticaretimiz oldukça düşük büyük bir etki beklemem” dedi.

En çok zarar edecek ülkeler
Uluslararası yatırım bankası Barclays Capital, Yunanistan’ın Avro’dan çıkması durumunda hangi ülkelerin en çok etkileneceğini değerlendirdi.

Krizin etkilerini, ülkelerin kurtarma fonuna destekleri, ellerindeki Yunanistan tahvilleri, türev piyasasındaki faaliyetleri gözönüne alınarak hesaplandı. En çok zarar görecek ülkeler şöyle:
Almanya: Krizin Almanya’ya maliyeti 91.6 milyar Avro olacak. Bu, ülke milli gelirinin yüzde 3.3’üne denk.

Fransa: Ülke, milli gelirinin yüzde 3.3’ü olan 70.1 milyar Avro zarar edecek.

İtalya: 61.2 milyar Avro zarar öngörülüyor. Bu da milli gelirin yüzde 3.8’i demek.

Slovakya: Milli gelirinin yüzde 4.2’si kadar zarar edecek.

Estonya: Milli gelirinin yüzde 4.3’üne denk bir zararla karşılaşacak.

Malta: Milli gelirinin yüzde 5.3’ünü kaybedecek.

Turistlere uyarı
Almanya, Hollanda, İngiltere, Finlandiya ve Belçika, Yunanistan’da tatil yapmayı planlayan vatandaşlarını nakit sıkıntısı konusunda uyardı. Ülkeye gideceklerin bankamatiklerde para bulunmaması riskine karşı yanlarında nakit bulundurmaları önerildi.




 



Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre