Ana içeriğe atla

Haftanın Ülkesi: Zenginin 'cennet'inde halka yokluk düşüyor

11 milyonu aşkın gizli belgeyle dünyanın gündemine oturan Panama, bir yandan en zenginlerin parasına diğer yandan yoksul halka ev sahipliği yapıyor.



Dünyanın en zengin insanlarının, politikacıların, iş adamlarının gizli servetleri ‘vergi cennetleri’nde saklı. Bu ülkelerden biri de bundan tam bir yıl önce, geçen nisan ayında 11.5 milyon adet gizli belgeyle dünyanın gündemine oturan Panama. 

Küresel yolsuzluğa ev sahipliği yapan, gizlilik yasaları nedeniyle kara para aklayanların, yozlaşmış politikacıların, uyuşturucu satıcılarının, dolandırıcıların bir aracı haline gelen vergi cennetlerinin en büyük problemlerinden biri yoksulluk. Zenginlerin gizli servetine ev sahipliği yapan Panama da yoksulluk ve rahatsız edici zıtlıklarla dolu bir ülke.

Orta Amerika’nın küçük bir ülkesi olan Panama, bundan tam bir yıl önce, geçen nisan ayında dünyanın en büyük dördüncü hukuk firması Mossack Fonseca’dan sızdırılan belgelerle gündeme geldi. 214 bin paravan şirkete ait belgeler, 200’den fazla ülkenin vatandaşlarıyla bağlantılıydı. Süddeutsche Zeitung’un elde ettiği belgeler, Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu’nun (ICIJ) aracılığıyla 76 ülkeden 370 gazeteciyle paylaşıldı. Yapılan araştırmalar sonucu 128’den fazla politikacının gizli finansal bağlantıları ortaya çıktı.

Sızan belgelerde Panama’da kurulan paravan şirketlerin yöneticileri kağıt üzerinde Panama vatandaşları olarak görünüyordu. Bu yöneticilerin 125 dolar gibi çok düşük bir ücret karşılığında belki onlarca şirkette birden imza yetkilisi olması da çarpıcı bir noktaydı.

Büyüme yansımıyor
Panama Belgeleri’nin ardından bir yıl geçti. Peki Panama’da o tarihten bu yana ne değişti? Ülkede geçen yıl genişletme çalışmaları sona eren Panama Kanalı ekonomiye büyük katkı sağlayacağı beklentisi yarattı. IMF genişletilmiş kanal ve çeşitli yatırım projeleriyle birlikte ülkede ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 5.1’e, orta vadede yüzde 5.5’e çıkmasını bekliyor.
Ülke son 15 yılda bölgedeki diğer ülkelerden iki kat daha hızlı büyüdü. Ancak Panama’da güçlü büyümeye rağmen yoksulluk oranları çok yüksek seviyede. 

Latin Amerika ve Karayipler Ekonomik Komisyonu’nun (ECLAC) 2008 verilerine göre, ülke genelinde nüfusun yüzde 28.6’sı yoksul ve yüzde 11.7’si son derece fakir. Yoksulluk sıklığı, kırsal kesimde daha fazla. Kırsal kesimde nüfusun yüzde 45.8’i yoksul. Yüzde 23.6 ise aşırı yoksulluk içinde yaşıyor. Panama Maliye Bakanlığı’nın son verileri de 2015’te nüfusun yüzde 22.3’ünün yoksul, yüzde 10.3’ünün aşırı derecede yoksul olduğunu gösteriyor.

Yerliler daha yoksul
Panama, Amerika’da ilerlemeye çalışan göçmenler için de bir geçiş noktası. Yerli halk arasında yoksulluk oranı ise daha yüksek. ECLAC verilerine göre Panama’nın yerli halkının yüzde 80.5’inden fazlası yoksulluk sınırının altında yaşıyor ve yüzde 51.9’u son derece fakir. Son yıllarda kırsal alanlardan kente göçün arttığı belirtiliyor.

Geçen yıl aralık ayında yapılan Uluslararası Yolsuzlukla Mücadele Konferansı’nda verilen bilgiye göre ise Panama halkının yaklaşık yüzde 40’ı yoksulluk sınırının altında yaşıyor ve bu istatistik kırsal alanlarda yüzde 65’e fırlıyor.

Hesapları paylaşmıyor
OECD tarafından kara listeye alınma tehdidi üzerine Panama hükümeti, 27 Ekim 2016’da yabancı vergi mükelleflerini üçüncü ülkelerle paylaşmak için çok taraflı anlaşmayı imzaladı. Ancak banka hesapları hakkında dünya çapında bilgi değişimi planını benimsemeyi reddetti. Sınırlı bilgilendirme yapacaklarını belirtti. Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün 2016 yolsuzluk endeksinde Panama, 176 ülke arasında 87. sırada yer alıyor. ONE’ın araştırmasına göre her yıl 1 trilyon dolar paravan şirketler ve tröstler aracılığıyla dünyanın fakir ülkelerinde aklanıyor. Oysa bu parayla eğitim, sağlık ya da istihdam yatırımları yapılabilir.



Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre