Ana içeriğe atla

Haftanın Ülkesi: Venezüella’da yangın büyüyor

Venezüella’da ekonomik kriz derinleşirken protesto gösterileri de şiddetini artırıyor. El koyulma tehlikesi altındaki büyük şirketler ise ülkeden bir bir çıkıyor.



Yüksek enflasyon ve ekonomik daralmayla boğuşan Venezüella’da sular durulmuyor. Devlet Başkanı Nicolas Maduro’ya karşı 2014’ten beri görülen en şiddetli protestolara sahne olan ülkede gözler yeniden çökme noktasındaki ekonomiye çevrildi. 

Bu ayın başından beri dokuz kişinin yaşamını yitirdiği protesto gösterilerinde Maduro’dan muhalefetle müzakere koltuğuna oturması ve ülkedeki ekonomik krizi çözmek için bir çözüm bulması talep ediliyor. Peki ‘dünyanın en kötü ekonomisi’ olarak adlandırılan Venezüella bu noktaya nasıl geldi? 

Krizin başlangıç noktası sır değil. Pek çok ihracatçı ülkeyi vuran petrol fiyatlarındaki düşüş Venezüella’yı da yıllarca sürecek bir depresyonun içine soktu.

Üç yıl daha sürebilir
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) ikinci büyük üyesi olan Venezüella, son yıllarda düşen petrol fiyatlarından oldukça olumsuz etkilendi. Ülke, 2014 sonlarına kadar geçen 10 yılda yüksek petrol fiyatlarından faydalanırken kamu harcamalarını artırdı. Ülkenin döviz gelirlerinin yaklaşık yüzde 95’i petrol satışlarından geliyordu. Bu arada enerji dışı yatırımlara yönelmekte ise gecikti. Haziran 2014’te 114 dolar olan Brent petrolün fiyatı 50 dolarlar civarına gerileyince işler de değişmiş oldu.

Venezüella’da büyüme gerilerken enflasyon ve işsizlik had safhaya ulaştı. İktisat literatüründe ‘stagflasyon’ denen bu durumun 2019’a sürmesi bekleniyor. Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) IMF’nin hafta içinde güncellenen Dünya Ekonomik Görünüm Raporu’na göre, ülkede enflasyon yıl sonunda yüzde 720.5’e ulaşacak. Gelecek yıl ise neredeyse üçe katlanarak yüzde 2068.5’e çıkacak. 2016’da enflasyon 254.9 seviyesindeydi.

Yüzde 7.4 küçülecek
Ayrıca 2016’da yüzde 18 küçülen ekonominin bu yıl yüzde 7.4, gelecek yıl yüzde 4.1 küçülmesi bekleniyor. Ülke ekonomisi son üç yıldır küçülüyor. İşsizlik oranının ise bu yıl 2016’daki yüzde 21.2 seviyesinden 25.3’e, 2018’de 28.2’ye çıkacağı öngörülüyor.

Ülkenin 25-35 milyar dolar arasında dış finansman ihtiyacı var. Hükümet ve Merkez Bankası, 2003’ten beri sıkı döviz kontrolü uyguluyor. Bu yılın başından itibaren ikili döviz sistemine geçildi ve ülke para biriminin değeri yüzde 37 develüe edildi. Buna göre 1 dolar, 10 Venezüella Bolivarı ediyor.

Şirket sayısı 4 bine düştü
Diğer yandan General Motors’un (GM) da ülkeden çıktığını duyurmasının ardından analistler bir uluslararası şirketin daha faaliyetine son vermesinin ekonomiye zarar verebileceğini belirtiyor. Son 20 yılda ülkede üretim faaliyetinde bulunan şirketlerin sayısı 12 bin 700’den 4 bine düştü. 

Pepsi, Delta, Mondelez, Bridgestone, Clorox, Kimberly Clark ülkeden çıkan uluslararası şirketler arasında yer aldı. Coca Cola ülkede büyük finansal kayıplar verdiğini açıklarken, şeker sıkıntısı nedeniyle üretimini geçen yıl kısa bir süre erteledi. Mc Donalds ise sığır etine güvenilir erişimi olmadığı için Big Mac üretimini askıya aldı. Maduro ise GM ve diğer yabancı firmaları, hükümetinin solcu ekonomik politikalarını sabote etmek amacıyla kasıtlı olarak araç üretimini yavaşlatmakla suçluyor.




Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre