Ana içeriğe atla

Yerli-Milli bahane Panama şahane

Panama Belgeleri’nde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kasası olarak bilinen ve çocuklarına burs veren Remzi Gür’ün de ismi var. Gür, İsviçre adresli bir şirket üzerinden off-shore hesabı açmış. 


Dünyayı sarsan Panama belgelerinin yayınlanan ikinci kısmında 684 zengin Türk’ün de vergi cennetlerinde offshore hesabı olduğu ortaya çıktı. En fazla yerli sermaye vurgusunun yapıldığı AKP hükümeti döneminde hükümete yakın iş insanları paralarını vergiden kaçınmak için yurtdışına kaçırdı. Türklerin bağlantılı olduğu offshore hesaplarının 2002’den sonra artması ise dikkat çekiyor. AKP iktidara geldiğinden bu yana 48 şirket kurulmuş. Hükümet tarafından desteklenen şirketlerin listede yer alması ise dikkat çekici.

Türkiye’nin yeni zenginlerinden köklü holding sahiplerine kadar Türklerin bağlantısı olduğu öne sürülen 101 şirketin hepsi faal durumda.  Daha önce offshore hesabı olan ve kapatılmış şirketlerle birlikte sayı artıyor. Offshore hesaplarında yetkili olarak görünen kişi sayısı ise 684. Zengin Türklerin öncelikli tercihi ise İngiliz Virjinya Adaları. Halen faal olan 101 şirketin 69’u İngiliz Virjinya Adaları’nda kurulmuş. Şirketlerden 20’si Panama, 6’sı Niue, 3’ü Bahamalar, 2’si Seyşeller, 1’i de Samoa merkezli.

Belgelerde Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a yakınlığı ile bilinen Ramsey Giyim’in sahibi Remzi Gür’den, Ahmet Çalık’a ait olan ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın eski CEO’su olduğu Çalık Enerji’ye ve tapelerle göndemi meşgul eden Mehmet Cengiz’e kadar AKP döneminde palazlanan şirket ve iş insanlarının yanı sıra Türkiye’nin en büyük holdinglerinin de adı geçiyor.


Damat listede
Havuz medyasının büyük patronlarından Ahmet Çalık’a ait Çalık Enerji’nin Meet Continent Limited isimli paravan şirketin hissedarı olarak görünüyor.  Ahmet Çalık’ın AKP’ye ve Recep Tayyip Erdoğan’a en yakın işadamlarından olduğu biliniyor. Erdoğan’ın damadı Berat Albayrak, Çalık Holding’in uzun süre genel müdürlüğünü yürüttü. Çalık grubu adından Sabah ve ATV ihalesini kazanarak söz ettirdi.

20 Haziran 2002 tarihinde kurulan şirketin offshore hesabı ise İngiliz Virjinya Adaları’nda. Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak Çalık Grubu’nda ABD’de iken çalışmaya başladı. 2006 yılında Türkiye’ye dönen Albayrak, holdingin Mali İşler Genel Müdür Yardımcılığı görevine atanmıştı. Albayrak, 2007 yılında da Çalık Holding Genel Müdürü olmuş, bu görevi 2013 sonuna kadar sürdürmüştü. 1 Kasım seçimlerinin ardından kurulan kabinede Enerji Bakanı olan Berat Albayrak’ın adı son günlerde başbakanlık koltuğu için sık sık geçiyordu.

‘Erdoğan’ın kasası’
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın kasası olarak bilinen Remzi Gür ise Erdoğan’ın çocuklarına verdiği bursla gündeme gelmişti. Gür, İsviçre adresli Excel Enerji firmasıyla belgelerde yer alıyor. Şirketin offshore hesabı ise İngiliz Virjinya Adaları’nda. Belgelere göre Excel Enerji şirketi üzerinden açılan offshore hesabında Remzi Gür şirket hissedarı olarak görülüyor. Şirketin kuruluş tarihi ise 23 Haziran 2010. Diğer yandan şirket ile offshore hesabında aracı olan kişinin adının Ömer İskefyeli olması dikkat çekici. Ömer İskefyeli ayrıca Stellar petrol şirketiyle de bağlantılı görünüyor. İskefyeli’nin adı POAŞ iddianamesinde şüpheliler arasında geçiyor.

AKP’nin ihale kralı
17-25 Aralık tapelerinde vatandaşa ettiği küfürle hatırlanan ve son olarak Artvin Cerattepe’deki bakır madeni projesiyle tepki çeken işadamı Mehmet Cengiz ise Bonito International Inc. isimli paravan şirketiyle Panama Belgeleri’nde yer alıyor. Cengiz, ayrıca hükümetten en çok ihale alan iş insanlarından biri. Üçüncü Havaalanı, Ankara-Sivas Hızlı Tren Projesi, Eti Bakır başta olmak üzere 10’larca ihaleyi kazanan Cengiz, son olarak Mersin Akkuyu Nükleer Santralı’na talip olmuştu.
1999 yılında kurulan Bonito şirketi 31 Ekim 2006 tarihinde kapatılmış. İsviçre’de kurulan şirket üzerinden açılan offshore hesabı ise Niue’de görünüyor. Şirketin ortakları arasında işadamları Mehmet Hakan Akkaya, Cengiz Özçelebi ve Ahmet Can Gümüşçüoğlu da bulunuyor. IPCO S.A. ve Eurostock A.G.’nin de ortakları arasında yer aldığı şirketin kurulmasında aracı kurum EST S.A. olarak geçiyor.


Kara para aklama
Panama Belgeleri’nden adı geçen isimler hukuk firması Mossack Fonseca’dan vergi cenneti diye tabir edilen vergisiz veya çok düşük vergili ülkelerde en güvenli şekilde offshore hesap açmanın danışmanlığını alıyor. Mossack Fonseca müşterilerinin mevzunun yasal tarafında kalması için uğraşıyor. Aslında açılması yasal olan offshore hesaplar bir yandan varlıklı kişilerin yüksek vergilerden kaçınmasını sağlarken diğer yandan da paravan şirketler aracılığıyla kara para aklama gibi kötüye kullanımları da beraberinde getiriyor.

Türkiye’ye güvensizlik var
Konu hakkında sorularımızı yanıtlayan vergi uzmanı Sezgin Özcan, yurtdışına kaçırılan paranın Türkiye’ye maliyetiyle ilgili “Bu paranın ne şekilde değerlendirildiğine bağlı olarak bu değişkenlik gösterir. Diyelim ki bu hisse senedine yatırılmışsa Türkiye’de borsadan elde edilen kazançlar vergiye tabi değil. Yani beyan edilmiyor, değer kaybıolmaz. Ama mevduat olarak değerlendirdiğini varsayarsak Türkiyede mevduatlar üzerinden yüzde 15 gelir vergi stopajı yapılıyor. Dolayısıyla faiz gelirinin yüzde 15’i kadar vergi kaybı söz konusu olur. Bazı  yatırım araçlarında stopaj oranı yüzde 10’a iniyor. 1 milyon doları mevduata yatıran kişi faiz yüzde 2 desek ortalama faizini 20 milyon dolar gelir elde etmiş olur. Bunun stopajı da yüzde 15. Üç bin dolar vergi kaybından söz edilebilir” dedi.

Özcan, offshore hesabının tercih edilme nedenlerini ise şöyle sıraladı: “Çeşitli sebepleri olabilir. Türkiye’ye güvensizlik olabilir. Yarın şirket Türkiye’de iflas ederse, bir şey olursa kendisini garantiye almak amacıyla olabilir. İşlerinin kötü gitmesi nedeniyle yurtdışına götürülen paralar var. Bunun yanı sıra karşılıklı vergi anlaşmaları veya bilgi alışverişi yapılan ülkelere de götürülebilir. Vatandaşlık almak için olabilir. Türkiye’de vergilendirmenin önlenmesi olabilir. Ama tek başına vergiden kaçırmak için yapılmayabilir. Kara para da olabilir, çeşitlenebilir. Vatandaş aynı zamanda yurtdışında şirket kurabilir. İthalat ve ihracatı bu şirket üzerinden yapar, bunu yaparken de fiyatlar üzerinde oynama imkanı olur.”



Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

IMF Karşıtı Annenin IMF Uzmanı Kızı

Cumhuriyet Halk Partisi Parti Meclisi üyeliğine seçilen Bilkent Üniversitesi Ekonomi Bölümü Başkanı ve IMF eski ekonomisti Doç. Dr. Selin Sayek Böke , üniversitede iktisat eğitimi alma kararının hayatının en güzel hatası olduğunu söylüyor. Anne Selin Sayek Böke ile ekonomist Selin Sayek Böke arasındaki dengeyi annesinden ilham alarak koruduğunu vurgulayan Böke, "CHP'de herkesin daha mutlu, refah içinde yaşayabileceği ekonomik ortamı sağlayacak politikalar üretilmesine katkıda bulunarak bunları somutlaştırmaya katkıda bulunacağım" diyor. Dünya Bankası ve IMF kariyerine sahip, güleryüzlü ve sıkı bir makro iktisatçı olarak bilinen Selin Sayek Böke ile CHP Parti Meclisi üyeliğinden annesi Türk Tabipler Birliği eski Başkanı Füsun Sayek ile olan ilişkisine kadar birçok konuyu masaya yatırdık. Böke, 11 yaşındayken kardeşi ile 'gazetecilik oyunu' oynadıklarını, hazırladıkları gazeteye ekonomi yazılarını yazdığını paylaşıyor. Kendisini ekonomi alanına yönle

İran, Sıtkı Ayan’dan sorulur

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve oğlu Bilal Erdoğan arasında geçtiği iddia edilen ikinci telefon görüşmesinde adı geçen işadamı Sıtkı Ayan, özellikle AKP döneminde parlayan isimlerin başında geliyor. WikiLeaks belgelerinde de adı geçen Sıtkı Ayan’ın ismi İran ile yapılan ticari anlaşmalar ve yüksek devlet teşvikleriyle anılıyor.   Sivas’ın Gölova beldesinde doğup büyüyen Sıtkı Ayan, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Mesleğini icra yerine petrol işine girdi. Ayan’ın, İran ve Sudan’da petrol ve doğalgaz sahalarıyla ilgili yatırımları bulunuyor. WikiLeaks belgelerine göre ABD Ankara Büyükelçiliği’nden gönderilen kripto, Başbakan Erdoğan’ın İran’daki etkinliğini ve ilişkisini ortaya koyuyordu. ABD elçiliğinin belgesinde, 22 Şubat’ta Türk gazetelerinde İran ile Türkiye arasında müşterek bir yatırım projesi imzalandığı ve buna göre kurulacak olan yeni bir doğalgaz boru hattının, İran gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacağı belirtiliy

#ParadisePapers: Off-shore biraderler

Berat ve Serhat Albayrak’ın Çalık Holding’de yönetici olduğu dönemde holdinge bağlı çok sayıda off-shore şirketi kurulmuş. Serhat Albayrak bu şirketlerden birinin bizzat direktörü. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda politikacı ve iş insanının off-shore bağlantılarını ortaya çıkaran Paradise Papers’ta Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın damadı Enerji Bakanı Berat Albayrak’ın ağabeyi Serhat Albayrak’ın da ismi geçiyor. Serhat Albayrak, belgelere göre Malta’da bir off-shore şirketle bağlantılı görünüyor. Frocks International Trading Ltd adlı şirkette Albayrak’ın yanı sıra Çalık Holding çalışanları Mehmet Gökdemir, Murat Tarı ve Şafak Karaaslan şirket yetkilileri arasında bulunuyor. Murat Tarı 2000-2005 yılları arasında Çalık Holding’de genel müdür olarak görev yaptı. Mehmet Gökdemir Çalık Holding’e bağlı GAP Tekstil yönetim kurulu üyesi, Şafak Karaaslan Çalık Holding’in dış ilişkiler sorumlusu. Serhat Albayrak da söz konusu dönemde Çalık Holding genel müdürlüğünü yürütüyordu.

Panama Belgeleri: Hayyam Bey'in cenneti

Panama belgelerine göre Hayyam Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan önce Niue’de bir şirket kurdu. Yaptığı açıklamada “Niue’nun adını bile duymadım” dedi. Panama belgelerinde, Türkiye tarihinin en büyük banka batırma olayına imzasını atan Hayyam Garipoğlu’nun da dört off-shore şirketi ile yer aldığı ortaya çıktı. Belgelere göre Garipoğlu’nun, Sümerbank davasında adı geçen Olsten Marketing Co Ltd’nin yanı sıra üç ayrı off-shore şirketi daha var. Bu şirketlerden biri Olsten Marketing’in kapatılmasından hemen sonra kurulan Niue merkezli Unitrade International Ltd olsa da Garipoğlu, Niue’nun neresi olduğunu dahi bilmediğini ifade ederek bu şirketin kendisine ait olduğunu yalanladı. Olsten, Mossfon müşterisi Sümerbank ile ilgili dava dosyasına göre Garipoğlu, Sümerbank’a el konulmadan bir gün önce, kendisine ait olan Romania International Bank’a 8 milyon dolar transfer etti, buradan da yine kendi paravan şirketi Olsten Marketing’in hesabına aktardı. Panama belgelerine göre